İklim diplomasisi, ülkelerin iklim değişikliğiyle mücadelede diyalog, müzakere ve iş birliğinden yararlanmasıdır. Çevre sorunlarını uluslararası ilişkilerin gündemine taşıyarak hükümetlerin sınırları aşan meselelerde ortak bir zeminde buluşmasını sağlar. Böylece ülkeler, tek başlarına hareket etmek yerine sera gazı salımlarını azaltmak ve değişen iklim koşullarına hazırlanmak için birlikte çalışır.

2015 yılında kabul edilen Paris Anlaşması, bu çabanın en önemli örneklerinden biridir. Anlaşmayla ülkeler, küresel ısınmayı sınırlandırmayı ve ulusal iklim planları sunmayı taahhüt etmiştir. İklim diplomasisi ise bu ortak hedeflerin somut adımlara dönüştürülmesinde; mali desteğin sağlanmasında ve kaydedilen ilerlemenin nasıl raporlanacağının belirlenmesinde rol oynar.

Ancak uzlaşmaya varmak her zaman kolay değildir. Ülkelerin ekonomik öncelikleri, kaynakları ve iklim değişikliğinden etkilenme düzeyleri birbirinden farklıdır. Bu nedenle müzakerelerde sorumluluğun nasıl paylaşılacağı, finansmanın kim tarafından sağlanacağı ve dönüşümün hangi hızda gerçekleşeceği gibi zorlu sorular gündeme gelir. Diplomatların görevi, ulusal çıkarlarla ortak hareket etme gereğini dengelemek ve koşulları farklı ülkeler arasında güven oluşturmaktır.

Üstelik iklim diplomasisi, devlet liderleriyle ya da uluslararası konferanslarla sınırlı değildir. Şehirler, şirketler, araştırmacılar ve sivil toplum kuruluşları da çözüm üretimine katkıda bulunabilir. Asıl önemli olan, verilen sözleri etkili bir iş birliğine dönüştürmektir. Çünkü bir anlaşmanın başarısı yalnızca imzalanmasıyla değil, daha güvenli ve sürdürülebilir bir geleceğe ne ölçüde katkı sağladığıyla değerlendirilir.

Türkiye ve İklim Diplomasisi

Krizleri çözen Türkiye şimdi de iklim krizini çözmek için kolları sıvadı. Diplomasini her türlüsünü dış politikasının bir aracı olarak gören bu defa 9 Kasımda başlayan COP-31 Antalya zirvesiyle iklim diplomasisinde de baş aktör olarak gündeme oturdu. Zirve her ne kadar iklim meseleleri ve buna bağlı olarak temiz enerji olsa da Gazze’de yaşanan insanlık dramı zirveye damgasını vurdu. Cumhurbaşkanı Erdoğan zirvede yaptığı konuşmada Gazze’de yaşana trajediye vurguda bulundu. Bu arada zirvedeki ikinci büyük salona Gazze salonu adı verildi. 

Resmî söylem, Antalya’yı bir “uygulama zirvesi” olarak tanımlıyor. Türkiye’nin diğer alanlarda sık uyguladığı özellikle çatışan tarafları buluşturma iddiasını iklim diplomasisine taşıması anlaşılır bir tercih ancak iklim masasında uzlaşma, herkesin içine kendi yorumunu yerleştirebildiği bildiriler üretmekten ibaret olamaz. Başarı, finansmanın kime, hangi koşullarda ulaşacağı; teknolojinin kimlerle paylaşılacağı sorularına verilen cevaplarda aranmalı. 

Cop-31 zirvesinde alışılmışın dışında bir görev paylaşımı var: Türkiye zirveye ev sahipliği yaparken Avustralya müzakereleri yönetiyor. 2022’de iki ülke COP-31’e aday olmuştu. Türkiye zirveye ev sahipliği yapmaya hak kazanırken Avustralya’ya da müzakere yürütücülüğü verildi. İki taraf da eli boş döndürülmemişti. 

Sonuç olarak COP-31 zirvesi sadece gündemiyle değil organizasyonuyla da beğeni ve ilgi topladı. Başta Birleşmiş Milletler Genel sekreteri olmak üzere zirveye katılan tüm konuklar tarafından özellikle organizasyon açısından büyük takdir topladı. Özellikle Türkiye’nin son dönemde zirveler diplomasisi konusunda oldukça büyük bir deneyimi olduğuna ve oldukça büyük başarılara imza attığına tüm dünya şahitlik etti. Özellikle geçtiğimiz yaz Ankara’da düzenlenen NATO zirvesi ki bugün dahi hala bu zirvenin organizasyon başarısı tüm dünya başkentlerinde konuşuluyor. Hemen ardından COP- 31 gibi bir zirvenin gelmesi Türkiye’nin özellikle geçmişte 2004 NATO zirvesi, 2015 G20 zirvesi, Antalya diplomasi formu gibi başarılı uluslararası organizasyonlara ev sahipliği yapması ve bu konuda sergilemiş olduğu başarı uluslararası toplum açısından takdirle değerlendirilmektedir.