ABD öncülüğündeki Uluslararası Koalisyon, Irak’taki son askeri tesislerini de boşaltarak ülkeden tamamen çekildi. 2003 yılındaki işgalle başlayan 23 yıllık askeri sürecin noktalanmasıyla birlikte Bağdat yönetimi 1 Ekim’i "Ulusal Egemenlik Günü" ilan ederek 4 günlük resmi tatil kararı alırken, savunma şemsiyesini kaybeden Erbil’de ise güvenlik endişeleri hakim.
Üsler devredildi, hava savunma ve silahlar tahliye edildi
Çekilme takvimi kapsamında Erbil Havalimanı’ndaki ve Harir Üssü’ndeki son Amerikan birlikleri ile lojistik unsurlar bölgeden ayrıldı. Anbar’daki Ayn el-Esed ve Balad hava üslerinin ardından Erbil’deki tesisler de Peşmerge ile sivil havalimanı yönetimine devredildi. Bölgede bulunan Patriot hava savunma sistemleri, C-RAM unsurları ve gözetleme balonları sökülerek Irak dışına çıkarıldı. Bölgeden çekilen yüzlerce ABD askerinin büyük bölümünün Ürdün ve çevre ülkelere kaydırıldığı bildirildi.
Bağdat'ta "egemenlik bayramı" coşkusu, Erbil'de bölgesel endişe
Irak Başbakanı Ali Zeydi’nin talimatıyla 30 Eylül - 3 Ekim tarihleri arasında kamu kurumlarında resmi tatil ilan edildi ve "Egemenlik Konferansı" düzenlenmesi kararlaştırıldı. Bağdat yönetimi süreci tam bağımsızlık adımı olarak kutlarken, Irak Bölgesel Kürt Yönetimi (IKBY) Başbakanı Mesrur Barzani Patriot ve hava savunma sistemlerinin sökülmesine dikkat çekerek, son dönemde artan füze ve İHA saldırıları karşısında bölgenin korumasız kaldığı uyarısında bulundu.
Yeni dönemin sınavı: İçeride silah tekelinin sağlanması
Yabancı askeri varlığın sona ermesinin ardından Bağdat hükümetinin önündeki en kritik başlık, ülke içindeki silahlı grupların devlet kontrolü altına alınması oldu. Haşdi Şabi bünyesindeki bazı grupların entegrasyona sıcak bakmasına karşın Kataib Hizbullah ve Nuceba gibi yapılar bağımsız kapasitelerini korumak istiyor. Öte yandan Barzani ve Talabani gruplarına bağlı Peşmerge güçlerinin birleşimi tamamlanarak tek komuta zincirine geçiş süreci başlatıldı.
Güncel gelişmeler ışığında "büyük resim" ve tarihsel süreç
Aktörlerin Yeni Pozisyonları:
Bağdat: Ülke genelinde egemenliğini ve merkezi otoritesini yeniden tesis ediyor.
Ankara: Bölgesel istikrar, Sincar’ın PKK unsurlarından temizlenmesi ve Kalkınma Yolu Projesi ile yeni stratejik fırsatlar elde ediyor.
Tahran: Sınır hattındaki ABD askeri ve istihbarat baskısının azalmasını fırsat olarak görüyor.
Erbil: Yıllardır dayandığı Amerikan güvenlik şemsiyesini kaybetmenin kaygısını yaşıyor.
Washington: 23 yıldır Orta Doğu'da muhafaza ettiği en kritik askeri ve siyasi nüfuz alanlarından birinden çekilmiş oluyor.
2003'ten 2026'ya Çekilmenin Kronolojisi:
2003: ABD öncülüğündeki koalisyon Irak'ı işgal etti, Saddam Hüseyin rejimi devrildi.
2011 - 2014: Ana muharip birlikler çekildi ancak DEAŞ tehdidinin ortaya çıkmasıyla Koalisyon güçleri Bağdat'ın davetiyle geri döndü.
2020: Kasım Süleymani ve Ebu Mehdi el-Mühendis'in Bağdat'ta öldürülmesi sonrası Irak Meclisi yabancı güce karşı çekilme kararı aldı.
2023 - 2024 (Biden-Sudani Dönemi): Yüksek Askeri Komisyon kuruldu; 27 Eylül 2024'te Eylül 2025 (Federal Irak) ve Eylül 2026 (Erbil platformu) şeklinde iki aşamalı nihai çekilme takvimi ilan edildi.
30 Eylül 2026: Erbil'deki son platform kapatılarak Biden-Sudani döneminde imzalanan takvim Trump yönetimi döneminde tamamlandı ve yabancı askeri varlık tamamen sona erdi.
Sincar, Başika ve Kalkınma yolu mutabakatı:
Türkiye ve Irak arasında varılan 23 Eylül mutabakatı doğrultusunda Sincar'da devlet otoritesinin kurulması ve PKK bağlantılı YBŞ'nin silahsızlandırılması süreci hız kazandı. Bu adımlara paralel olarak Türkiye, Başika-Zilkan Kampı'nı kademeli olarak Irak ordusuna devretmeye başlarken; Büyük Faw Limanı'nı Avrupa'ya bağlayacak Kalkınma Yolu Projesi'nde Türkiye, Irak, Katar ve BAE ortaklığındaki çalışmalar ivme kazandı.
Henüz yorum yapılmamış
Bu içerik hakkında ilk yorumu siz yapın!