Demokrasi ve özgürlükler adası'nda 1960 darbesinin yankıları

Türk tarihine kara bir leke olarak geçen 27 Mayıs 1960’taki askeri darbenin ardından idam edilen Başbakan Adnan Menderes, Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu ve Maliye Bakanı Hasan Polatkan’ın yargılandığı bugünkü adıyla Demokrasi ve Özgürlükler Adası, idamlarının 65’inci yıl dönümü öncesi tarihi zenginliğini ziyaretçilere sunuyor.

Yassıada'nın tarihî önemi

Eski adıyla Yassıada, 27 Mayıs 1960’taki askeri darbenin ardından Demokrat Parti üyelerinin yargılandığı yer olarak Türk siyasi tarihinde özel bir konuma sahip. 27 Mayıs 2020 yılında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın talimatıyla düzenlenen çalışmalarla ziyarete açılan ada, o günden bu yana tarihî olayların izlerini taşımakta.

Cemal Gürsel'in başa gelmesiyle birlikte, tutuklu Demokrat Partililerin 29 Mayıs'tan itibaren Yassıada'ya nakledilmesi kararlaştırıldı. 14 Ekim 1960 tarihinde başlayan duruşmalar, adadaki mahkeme salonunda yoğun tartışmalara yol açtı. Savunma hakları kısıtlı olan sanıklar, mahkemede aşağılanarak işkencelere maruz kaldı. Neticede 592 kişiden 15'i hakkında idam kararı verildi.

Ziyaretçi ilgisi ve anma etkinlikleri

İdam kararlarının onaylanmasının ardından 16 Eylül 1961’de Polatkan ve Zorlu’nun cezaları infaz edildi, Menderes ise 17 Eylül’de İmralı Cezaevi’nde asılarak idam edildi. İdamların yıl dönümü yaklaşırken, Demokrasi ve Özgürlükler Adası’na yapılan ziyaretler hız kazanmış durumda. Vatandaşlar, perşembe, cumartesi ve pazar günleri Karaköy, Üsküdar ve Kadıköy Şehir Hatları İskelelerinden düzenlenen seferlerle adayı ziyaret edebiliyor.

Adada yer alan mahkeme salonu, başta Adnan Menderes, Fatin Rüştü Zorlu ve Hasan Polatkan olmak üzere yargılamaların yapıldığı süreci gözler önüne seriyor. "Hasan Polatkan Spor Salonu ve 27 Mayıs Müzesi" olarak yeniden düzenlenen salonda, o döneme ait bilgilerin sunumları vatandaşların ilgisini çekiyor. Ziyaretçiler, adanın farklı noktalarında fotoğraflar çekerek geçmişin izlerini daha yakından keşfetme fırsatı buluyor.

Bir ziyaretçi olan Başak Bütün, "Demokrasi tarihinde kara bir leke olduğunu söyleyebilirim, oldukça üzücü," diyerek duygularını ifade ederken, Yılmaz Kurt ise, alanın görsel zenginliğine dikkat çekerek, "Ada mükemmel olmuş," dedi. Eren Çağaçan ise çocuklarıyla birlikte ziyaret ettiği alanda, "Hep böyle uzaktan, kulaktan dolma bilgilerle geldik. Yapılan sunumda geçmişte neler yaşandığını öğrenmiş olduk." ifadelerini kullandı.

Adnan Menderes Müzesi'nde ise Menderes’in hayatına ve görev yaptığı döneme ait detaylar ziyaretçilere sunuluyor. Müzenin üst katında yer alan hapishane odasında, Menderes’in yaşadığı süreç ve anılar gözler önüne seriliyor. Valizler, yargılanan milletvekillerinden 592'sini temsilen asılmış olarak yapının duvarında dikkat çekmektedir.

Ayrıca, açık alanda yer alan "Ulaşmayan Mektuplar Anıtı" etrafı dikenli tellerle çevrili olup, Menderes ile eşi Berrin Menderes’in yazdığı simgesel mektupları da yansıtıyor. Ziyaretçilerin, 24 metre yüksekliğindeki **Demokrasi Feneri** ve 592 kişi kapasiteli Adnan Menderes Kongre Merkezi gibi alanlarda geçirdikleri zaman, tarihin derin izleriyle dolu bir deneyim sunuyor.

BAŞBAKAN ADNAN MENDERES, DIŞİŞLERİ BAKANI FATİN RÜŞTÜ ZORLU VE MALİYE BAKANI HASAN POLATKAN’IN YARGILANDIĞI DAVANIN CANLANDIRMASI