Şi Cinping duyurdu: Çin, 2027'de BRICS dönem başkanlığını üstlenecek

Çin, 2027'de BRICS dönem başkanlığını üstlenecek

Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, ülkesinin 2027'de BRICS dönem başkanlığını üstleneceğini ve grubun 19. zirvesine ev sahipliği yapacağını açıklarken, Çin'in Orta Doğu ve Basra Körfezi'nde barış ve istikrarın sağlanması için BRICS ülkeleriyle işbirliğine hazır olduğunu söyledi.

BRICS ülkelerinden Orta Doğu'daki gerilimin tırmanmasına karşı azami itidal çağrısı

BRICS ülkeleri, Hindistan’ın başkenti Yeni Delhi’de düzenlenen zirvenin ardından yayımladıkları ortak bildiride, Orta Doğu’daki çatışmaların tırmanmasından duydukları derin endişeyi dile getirerek taraflara azami itidal çağrısında bulundu.

İran ve ABD’nin müttefiki Birleşik Arap Emirlikleri’nin de aralarında bulunduğu BRICS ülkelerinin liderleri, zirvenin ardından yayımlanan bildiride Orta Doğu’daki gelişmelere ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Bildiride, bölgedeki gerilimin sürekli tırmanmasından “derin endişe” duyulduğu belirtilerek, “Azami itidal gösterilmesi ve durumu daha da kötüleştirebilecek eylemlerden kaçınılması çağrısında bulunuyoruz” ifadelerine yer verildi.

BRICS liderleri, uluslararası anlaşmazlıkların diyalog, istişare ve diplomasi yoluyla barışçıl şekilde çözülmesine bağlılıklarını da yineledi. Bildiride ayrıca, ABD’nin İran’a yönelik savaşı nedeniyle Tahran’a ve Rusya-Ukrayna savaşı nedeniyle Moskova’ya uygulanan yaptırımların yanı sıra ticareti olumsuz etkileyen tek taraflı gümrük ve gümrük dışı önlemlerin artmasından duyulan endişe ifade edildi.

Filistin ve Gazze’ye destek

Ortak bildiride Gazze ve Filistin meselesine de geniş yer verildi. BRICS liderleri, Gazze’deki ateşkesin korunması gerektiğini vurgularken, Filistin sorununun çözümü için iki devletli çözümü desteklediklerini belirtti.

Liderler, Filistin halkının herhangi bir kesiminin işgal altındaki Filistin topraklarından geçici veya kalıcı olarak zorla yerinden edilmesine kesinlikle karşı olduklarını ifade etti.

BRICS ülkeleri ayrıca Birleşmiş Milletler Filistinli Mültecilere Yardım ve Çalışma Ajansı’na (UNRWA) yönelik desteklerini yineledi. Bildiride, UNRWA’nın Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından verilen görev ve yetkileri tam olarak yerine getirmesi gerektiği belirtildi.

BRICS liderleri, işgal altındaki Kudüs’ün hukuki ve tarihi statüsünü değiştirmeyi amaçlayan tek taraflı girişimlere karşı olduklarını bildirerek, kentteki tüm dini ve kutsal mekanlara saygı gösterilmesi çağrısında bulundu.

Lübnan için 1701 sayılı karar vurgusu

Bildiride Lübnan’daki gelişmelere de değinen BRICS liderleri, ateşkesten duydukları memnuniyeti ifade etti.

Liderler, İsrail ile Hizbullah arasındaki çatışmaların sona erdirilmesini öngören Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin 1701 sayılı kararının uygulanması çağrısında bulundu.

BRICS Liderler Zirvesi, Hindistan'ın başkenti Yeni Delhi'de başladı. Hindistan Başbakanı Narendra Modi'nin ev sahipliğinde düzenlenen zirve, 12-13 Eylül tarihlerinde gerçekleştiriliyor.

Zirveye Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Güney Afrika Cumhurbaşkanı Cyril Ramaphosa, Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi, Endonezya Cumhurbaşkanı Prabowo Subianto ve Etiyopya Başbakanı Abiy Ahmed katılıyor. Brezilya'yı ise Dışişleri Bakanı Mauro Vieira temsil ediyor.

Zirvenin gündeminde neler var?

BRICS ülkelerinin liderleri, zirvede İran-ABD savaşı, Ukrayna'daki savaş, Batı Asya'daki çatışmalar ve Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmeler başta olmak üzere küresel güvenlik meselelerini ele alacak.

Enerji güvenliği, deniz taşımacılığının güvenliği, ticaret ve yatırımların artırılması, yerel para birimlerinin kullanımının yaygınlaştırılması ve dolara olan bağımlılığın azaltılması da zirvenin öne çıkan başlıkları arasında bulunuyor.

Liderlerin ayrıca küresel yönetişim sisteminde reform yapılması, teknoloji ve altyapı alanlarında işbirliğinin geliştirilmesi ile alternatif ödeme sistemlerinin güçlendirilmesi konularını görüşmesi bekleniyor.

Modi'den diyalog ve diplomasi vurgusu

Hindistan Başbakanı Narendra Modi, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile yaptığı görüşmede, Batı Asya ve Karadeniz'deki çatışmaların deniz ticaretini ve denizcilerin güvenliğini doğrudan etkilediğini belirtti.

Modi, bölgesel ve küresel sorunların çözümünde diyalog ve diplomasinin öncelikli yol olması gerektiğini ifade etti.

Putin ekonomik işbirliğinin güçlendirilmesini istiyor

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ise BRICS içerisindeki ekonomik işbirliğinin daha somut sonuçlar ortaya koyması gerektiğini belirtiyor.

Putin'in zirvede teknoloji, altyapı, yatırım ve alternatif ödeme sistemleri başta olmak üzere ekonomik işbirliğinin geliştirilmesine yönelik önerileri gündeme getirmesi bekleniyor.

İran'dan yerel para birimleri önerisi

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, BRICS ülkeleri arasındaki ticarette ulusal para birimlerinin kullanımının artırılmasını savunuyor.

Pezeşkiyan'ın bu kapsamda doların ticaretteki ağırlığının azaltılmasına yönelik önerileri zirvenin ekonomik gündeminde önemli bir yer tutuyor. BRICS bünyesinde ortak para birimi oluşturulması konusunda ise henüz alınmış bir karar bulunmuyor.

Şi ve Modi görüşmesi yakından takip ediliyor

Zirve kapsamında Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile Hindistan Başbakanı Narendra Modi arasında yapılması beklenen görüşme de yakından takip ediliyor.

Çin ile Hindistan arasında 2020'de yaşanan sınır geriliminin ardından ilişkilerde zaman zaman tansiyon yükselirken, son dönemde iki ülke arasında ilişkilerin normalleştirilmesine yönelik adımlar atılmıştı. Şi'nin 2019'dan bu yana ilk kez Hindistan'ı ziyaret etmesi de görüşmeye ayrı bir önem kazandırıyor.

Zirvenin sonunda liderlerin ortak bir bildiri yayımlaması bekleniyor. Ancak İran-ABD savaşı başta olmak üzere bölgesel çatışmalar konusunda BRICS ülkeleri arasındaki görüş farklılıklarının ortak siyasi mesaj verilmesini zorlaştırabileceği değerlendiriliyor.