Amerika Birleşik Devletleri’nde 3 Kasım’da yapılan ara seçimlerden sonra başta ABD Başkan Yardımcısı JD Vance olmak üzere çok sayıda analist, ABD’nin İsrail dümen suyunda hareket etmesinin Amerikan seçmenini etkilediğini, bu nedenle Trump’ın seçimi kaybettiğini dile getirdi. Arkasından ABD Başkanı Donald Trump, Dışişleri Bakanı Marko Rubio İsrail’e karşılıksız silah yardımlarının sona erdiğini söyledi. Aslında bir süredir konuşulan bir mevzuydu.

Açalım mevzuyu...

ABD-İsrail savunma ilişkisi, İsrail'in kuruluşunu ilan ettiği 1948 yılından itibaren veren ve alan ülke ilişkisi olmuştur. İki ülke arasında istihbarat paylaşımı, savunma ilişkisi, ortak terörle mücadele, İran'a saldırıda görüldüğü gibi operasyonel işbirliği var. Ayrıca Demir Kubbe gibi füze savunma sistemleri olmak üzere , bir dizi savunma teknolojisi araştırma ve geliştirme alanında iki ülkenin ortaklığı mevcut. Ancak genel olarak, iki ülke arasındaki ilişki, Amerika Birleşik Devletleri'nden milyarlarca dolarlık askeri yardım sağlanması ve İsrail'in bu fonun (çoğunu) ABD silahları ve diğer askeri malzemeleri temin etmek için kullanmasıyla tanımlanmıştır.

İsrail’e doğrudan yardımların yanı sıra İsrail’in Niteliksel Askeri Üstünlüğü gibi yasal düzenlemelerle ABD-İsrail askeri ilişkileri belirleyici bir hat üzerinde ilerlemiştir. ABD’de İsrail her zaman korunmuştur. 

Ancak son yıllarda İsrail’e yönelik tepkilerin artması nedeniyle bu yardım meselesi de İsrail açısından sorun olmuştur. Başta Netanyahu olmak üzere İsrailli yetkililer de “ABD’den artık karşılıksız yardım almayacağız” açıklamalarını birkaç aydır yapıyordu. Ancak bunu söylerken, alttan alta da ABD ordusunu İsrail ordusuna bağlayacak düzenlemeler hazırlandı. Örneğin 2027 Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası buna örnek. Yasanın özellikle 224’üncü maddesi İsrail’i Amerikan ordusunda etkili kılıyor. Amerikalı Cumhuriyetçi Kongre üyesi Thomas Massie (kendisi Pete Hegseth ile ilgili azil tasarısını da hazırlamıştı) bu düzenlemeyi “Amerikan egemenliğine aykırı” olarak eleştirmişti.

Buna rağmen düzenleme Temsilciler Meclisi’nde kabul edilmişti.

Velhasıl kelam, evet ABD’nin İsrail’e desteği azalacak ama bu ilişkinin askeri boyutunu bitirmek için epey yol olduğunu söyleyebiliriz. Çünkü sistemi buna göre dizayn etmişler.

Ama bir gerçek var ki, ABD’nin askeri gücü de artık destek veremeyecek duruma doğru ilerliyor. Yani ABD kendi derdine düşmüş durumda. Amerikan savunma sitesi The War Zone isimli sitede, ABD’nin Çin’le ilişkilerinin kötüleşmesi ve Çin’in nadir toprak elementleri ihracatını durdurması durumunda ABD’nin çok önemli askeri araçlarının yapımının duracağı bilgisi paylaşıldı. Bunlardan biri Virginie sınıfı nükleer enerjili denizaltısı...

Virginia sınıfı denizaltı, 2004 yılından beri hizmette olan Amerika'nın tek seri üretim hızlı saldırı nükleer enerjili denizaltısı. Bu kritik gemilerden bugün sadece yirmi üçü ordu envanterinde. Oysa planlanan bunun iki katıydı. Yani zaten üretimde sıkıntılar var. Üstüne Germanyum, Galyum, Anmtimon ve Tungsten elementleriyle bağlantılı parçalar eksilirse üretim tamamen duracak gibi.

Ek olarak yine aynı elementlerden üretilen parçalarla yapılan nükleer silahlı tek hayalet bombardıman uçağı olan B-2 Spirit bombardıman uçağının üretiminde de aksama olması bekleniyor. Yine aralarında C-130’lar olmak üzere çok sayıda hava aracı da Çin’den ithal edilen elementlerle yapılıyor. Bunların da üretimi sıkıntıya girecek. 

Washington yönetimi ve Pentagon, alternatifleri de oluşturmaya zaman bulamıyor. Bu açıdan sıkıntılı bir süreçteler. Özetle, İsrail’e yardım meselesi bir de bu açıdan değerlendirilebilir. Yani ABD istese de destek veremeyecek bir duruma doğru ilerliyor.