Tarihin sıfır noktası olarak nitelendirilen Göbeklitepe'de yürüttüğü kazı çalışmalarıyla insanlık tarihine ilişkin birçok kabulün yeniden değerlendirilmesini sağlayan Alman arkeolog Prof. Dr. Klaus Schmidt, vefatının 12. yılında anılıyor. Dünyanın bilinen en eski inanç merkezi olarak kabul edilen ve 1995 yılından itibaren Schmidt koordinasyonunda yürütülen çalışmalarda gün yüzüne çıkarılan bulgular, avcı-toplayıcı yaşam tarzından yerleşik hayata geçiş evresindeki sosyal ve kültürel organizasyona dair yerleşik ezberleri kökten değiştirdi.

Tarihin sıfır noktasına uzanan kazı çalışmaları

Göbeklitepe, ilk kez 1963 yılında İstanbul ve Chicago üniversitelerinin ortaklaşa yürüttüğü yüzey araştırmasıyla bilim dünyasının gündemine girdi. Bölgede 1986 yılında bir çiftçinin tarlasını sürerken bulduğu heykel ise araştırmalar açısından önemli bir dönüm noktası oldu. Göbeklitepe'yi 1994 yılında ziyaret eden Alman arkeolog Prof. Dr. Klaus Schmidt, yaptığı incelemelerde yalnızca üst bölümleri görülebilen taşların Neolitik Dönem'e ait olduğunu tespit etti. Şanlıurfa Müze Müdürlüğü koordinasyonunda 1995 yılından itibaren başlatılan kazı çalışmalarında Schmidt ve ekibi de görev alırken, kazıların başkanlığı 2007 yılında resmen Prof. Dr. Klaus Schmidt'e verildi.

Schmidt'in başkanlığında yürütülen kazılarda, boyları 3 ila 6 metre, ağırlıkları ise 40 ila 60 ton arasında değişen "T" biçimli dikili taşlar, Neolitik Dönem'e ait insan ve hayvan heykelleri ile yaklaşık 12 bin yıl öncesine tarihlenen eserler ortaya çıkarıldı. Bu buluntular, o dönemdeki insanların yalnızca temel ihtiyaçlarını karşılamakla yetinmediğini, aynı zamanda anıtsal yapılar inşa edebilecek gelişmiş bir sosyal organizasyona sahip olduğunu kanıtladı.

Şanlıurfa sevdası ve dünya mirası hayali

Kısa sürede uluslararası tanınırlık kazanan Göbeklitepe, 2011 yılında UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'ne alındı. Hayatını bu topraklara adayan Klaus Schmidt, tatil için gittiği Almanya'da 20 Temmuz 2014'te geçirdiği kalp krizi sonucu 61 yaşında hayatını kaybetti. Schmidt'in en büyük hayali ise vefatının ardından, 1 Temmuz 2018 tarihinde Göbeklitepe'nin UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne dahil edilmesiyle gerçeğe dönüştü. Schmidt'in bölgeye olan bağlılığını ve katkılarını değerlendiren Şanlıurfa Turizm Geliştirme Derneği Başkanı Mehmet Kamil Türkmen, ünlü arkeoloğu şu sözlerle andı:

"Çok önemli bulguları şehrimize kazandırdı. Kendisini başında puşisiz görmedim. Bana göre birçok Urfalıdan daha fazla Urfalıydı. Çok heyecanlıydı ve çalışma disiplininden hiç vazgeçmezdi. Kazı alanının girişindeki barakada, o sıcakta bile köpeğiyle birlikte bizi karşılardı. İşine son derece profesyonel bir yaklaşımla bağlıydı. Şanlıurfa'ya çok şey kattı. Bugün Göbeklitepe'nin dünyaca tanınmasında Klaus Schmidt'in katkısı çok büyüktür."

Kaynak: AA