2026 Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü sahipleri açıklandı: Işıkla kontrol edilen iyon kanalları

2026 Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü’nün sahibi, ışıkla kontrol edilen iyon kanalları ve optogenetik alanındaki önemli keşifleriyle öne çıkan Karl Deisseroth, Peter Hegemann ve Georg Nagel oldu.

İsveç’in başkenti Stockholm’de yer alan Karolinska Enstitüsü, Nobel Komitesi’yle birlikte düzenlediği basın toplantısında ödülü kazanan isimleri açıkladı. Komite Genel Sekreteri Thomas Perlmann, mükafatı kazanan isimlerin, optogenetik alanına yaptığı katkılardan dolayı bu ödülü aldığını belirtti.

Optogenetikte devrim niteliğinde bir keşif

Nobel Komitesi tarafından yapılan açıklamada, Hegemann ve Nagel’in kanalrodopsin adlı benzersiz bir proteini keşfettikleri ifade edildi. Bu proteinin, yerleştirildiği hücrelerin ışığa duyarlı hale gelmesini sağladığı vurgulandı. Bu buluş, nörobilimde önemli bir dönüm noktası yaratarak, ışıkla kontrol edilen hücreleri manipüle etme olanağı sunuyor.

Karl Deisseroth’un katkıları ise bu çalışmaları daha ileri bir aşamaya taşıdı. Deisseroth, kanalrodopsin genini farelerin sinir hücrelerine entegre ederek, bu hücreleri mavi ışıkla aktive etmeyi başardı. Sonuç olarak, canlı farelerin beyinlerindeki sinir hücreleri için ışıkla kontrol edilen bir anahtar geliştirilmiş oldu. Bu yöntem, günümüzde optogenetik olarak adlandırılmakta ve birlikte çalışan birçok bilim insanı tarafından kullanılmaya başlandı.

Ödülün kazananları nerelerde çalışıyor?

54 yaşındaki Karl Deisseroth, ABD’deki Stanford Üniversitesi’nde akademik hayatına devam ederken; 71 yaşındaki Peter Hegemann, Almanya'nın Berlin kentindeki Humboldt Üniversitesi’nde, 73 yaşındaki Georg Nagel ise Würzburg Üniversitesi’nde bilimsel çalışmalara katkıda bulunmaktadır. Bu isimlerin başarıları, tıpta ve nörobilimde benzeri görülmemiş bir etki yaratmaktadır.

2025 Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü ise “periferik bağışıklık toleransı” alanındaki keşifleri dolayısıyla Mary Brunkow, Fred Ramsdell ve Shimon Sakaguchi'ye verilmişti.

2026 Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü'nü "ışıkla kontrol edilen iyon kanalları ve optogenetik alanındaki keşifleri" dolayısıyla Karl Deisseroth, Peter Hegemann ve Georg Nagel kazandı.