Türkiye’de kaydedilmiş en geniş çalışmalardan bir tanesi, Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Gülhane Tıp Fakültesi’nden olmuştur. Bu çalışmadaki nörolojik tutulum bulguları dünyada kaydedilenlerle paralel niteliktedir. Sırasıyla ateş, baş ağrısı, kas ağrıları, uyku bozuklukları, algılama zorlukları, koku ve tat bozuklukları, baş dönmesi ve beyin damar hastalıkları en sık görülen belirti ve bulguları oluşturmaktadır. Daha sonra aynı konuda, İstanbul Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı’ndan geniş bir derleme yayınlanmıştır. Ayrıca Türk Nöroloji Derneği de konuyla ilgili yayınlar yapmıştır.
1-8
Kovid-19 enfeksiyonu sırasında gelişen nörolojik belirtilerin bu hastaların %50 kadarında geliştiği bilinmektedir. Ancak, büyük çoğunlukta baş ağrısı ve baş dönmesi gibi kalıcı olmayan belirtiler ortaya çıkmakta, %5-10 kadarında ise ağır ve kalıcı tutulumlar olabilmektedir. Tutulumların genel başlıkları aşağıdaki gibi sıralanabilir: 1- Baş ağrısı ve baş dönmesi, 2- Koku ve tat bozuklukları, 3- Yaygın beyin işlev bozukluğu (ensefalopati), 4- Beyin damar hastalıkları, 5- Sinir ve kas sistemi tutulumları.
2-8
Ayrıca iki noktayı daha dikkatle ele almak gerekir. Birincisi, evvelce var olan nörolojik hastalıklar Kovid-19 sürecinde kötüleşme gösterebilmektedir (örneğin geçirilmiş felç, polinöropati, sinir ve kas hastalıkları). İkinci nokta ise, Kovid-19 hastalığı düzeldikten birkaç hafta sonra immün sistem yanlış reaksiyonları neticesinde bazı hastalıklar gelişebilmektedir.
3-8
Kovid-19 seyrinde merkezi sinir sistemine bulaşma yollarından biri, burun ve gırtlak boşluğundan yayılım gösteren virüsler olmaktadır (transnöronal geçiş). Diğer yayılım yolları ise, kan damarları (hematojen yol) ve beyni ve sinirleri çevreleyen bariyerin (kan beyin bariyeri) bozulmasıyla çalışmaktadır.
4-8
Bu enfeksiyonun en sık bulaş yolu, burun boşluğu hücreleriyle başlamaktadır. Bu bölgede koku almayı sağlayan hücrelerin bir bölümünde Kovid-19 virüsünün en çok bağlandığı yapılar (ACE-2 reseptörleri) bol miktarda bulunmaktadır. Tat hücrelerinde de benzer yapılar vardır. Bu hücrelerin işlev dışı kalmasıyla koku ve tat bozuklukları erken dönemde gelişen belirtiler olmaktadır.
5-8
Sinir sisteminin etkilenmesi yalnızca bu hücreler yoluyla olmamakta, ayrıca akciğer ve bağırsaklardaki nöron grupları hedef olabilmektedir. Bu organlara ait yetersizliklerde (özellikle solunumsal yetersizliğinde) bu tutulum şeklinin büyük rolü vardır.
6-8
Kovid-19 geçirmiş olan hastalarda geç dönem nörolojik belirtiler bunlarla sınırlı değildir. Bu hastaların bir bölümünde unutkanlık, konsantrasyon zorlukları, uyku bozuklukları ve depresyon gelişebilmektedir. Bu bozuklukların ne oranda ortaya çıktığı ise izlem süreçleriyle belirlenebilecektir.
7-8
Hastalığın aktif dönemini geçirmiş, ancak iyileşebilmiş olan kişilerde iyi bir fizik tedavi çalışması önem kazanmaktadır. Bu çalışmalarla kas gücü kaybı ve yürüme zorluğu gibi sekel bulgular belirgin oranda düzelebilmektedir. Ancak, sistematik ve sabırlı bir çalışmanın gerçekleştirilebilmesi esastır.
8-8
Henüz yorum yapılmamış
Bu içerik hakkında ilk yorumu siz yapın!