"Aziyade" adlı eseriyle tanınan Fransız yazar, gezgin ve deniz subayı Pierre Loti'nin memleketi Fransa'nın Rochefort kentinde gezilerinden ilhamla tasarladığı evi, bünyesindeki Türk salonu, Arap odası ve İznik çini motifli seramiklerin duvarlarını süslediği "cami" adı verilen odası ile Türk-İslam mimarisinin özelliklerini yansıtıyor. Asıl adı Julien Viaud olan ve Osmanlı kültürüne duyduğu hayranlıkla bilinen yazarın müze evi, 2012-2025 yılları arasında gerçekleştirilen 13 milyon avroluk kapsamlı restorasyon çalışmalarının ardından geçen yıl yeniden halkın ziyaretine açıldı.

Dışarıdan sade içeriden egzotik bir dünya

Rochefort Müzeleri Küratörü Claude Stefani, Pierre Loti Evi'nin mimari hikayesini ve restorasyon sürecini değerlendirdi. Askeri bir kent olan Rochefort'taki bu yapının, sokaktan bakıldığında son derece sade ve gösterişsiz göründüğünü belirten Stefani, içeri girildiğinde ise ziyaretçileri hızlı bir şekilde egzotik dekorların karşıladığını ifade etti. Evin, yazarın doğduğu mülk ile 1895 yılında satın aldığı yan binanın birleşmesinden oluştuğunu aktaran Stefani; yapının içinde Japon pagodası, gotik oda, Çin odası ve Rönesans salonunun yanı sıra Loti'nin İstanbul ziyaretinin ardından tasarladığı Türk salonu ile Arap odasının yer aldığını kaydetti. Yazarın ölümünün ardından oğlu Samuel tarafından müze yapılması amacıyla belediyeye satılan ev, 1973 yılından bu yana müze olarak hizmet veriyor.

Eyüpsultan'daki anıların Fransa'daki tasviri

Evin en muntazam alanlarından biri olan ve "cami" olarak adlandırılan odanın, yazarın İstanbul Eyüpsultan'daki odasının bir tasviri olduğunu belirten Küratör Stefani, bu mekanın dini bir amaçla kullanılmadığını, Loti'nin çok sevdiği İstanbul'u anımsatma gayesi taşıdığını dile getirdi. Suriye saraylarından ilham alan 18. yüzyıl ahşap tavanı, Cezayir'den gelen burgulu sütunları ve duvarları süsleyen ünlü İznik çinilerini barındıran oda, yazarın "Aziyade" romanına konu olan Çerkez kızına duyduğu aşkın izlerini de taşıyor. İstanbul'da hayatını kaybeden Aziyade'nin mezar taşının bir replikası ile portresinin yer aldığı odada, ayrıca 1922 yılında yazarın hastalığı döneminde kendisini ziyaret eden bir Türk heyeti tarafından hediye edilen büyük mavi bir halı da sergileniyor.

Devlet desteğiyle gelen tarihi koruma

Ziyaretlerin yarattığı yıpranma ve çatının çökme tehlikesi nedeniyle 2012 yılında restorasyona alınan ev, bütçe yetersizliği ve Kovid-19 salgını gibi nedenlerle uzun süren zorlu bir süreçten geçti. Fransa'daki Miras Vakfı'nın kaynak arayışları ve Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un 2018 yılındaki ziyaretinin ardından devlet desteğinin artmasıyla ivme kazanan çalışmalar 13 milyon avroyu aşan bir bütçeyle tamamlandı. Hassas temelleri beton dökülerek güçlendirilen tarihi yapı, zorlu inşaat sürecinin ardından mümkün olduğunca Pierre Loti'nin 1923 yılındaki vefat dönemindeki özgün haline dönüştürülerek yeniden dünya kültür mirasına kazandırıldı.

Kaynak: AA