İstanbul’un fethinden Kurtuluş Savaşı’na kadar uzanan tarihi bir miras olan urgan (halat) sanatı, teknolojinin sunduğu kolaylıklar karşısında yok olmaya yüz tutuyor. Ancak, bu zorlu zanaatın son temsilcisi olarak İzmir’in Tire ilçesinde 66 yaşındaki Raife Baysal, yeteneklerini ve deneyimlerini geleceğe taşımak için mücadele veriyor. Küçük yaşlardan beri çarkın başında olan Baysal, urgan yapma sanatını kadın zarafetiyle buluşturarak modern tasarımlara uyarlıyor.
Urganın tarihi ve önemi
Tire’de 13 yaşından beri bu alanda faaliyet gösteren Baysal, urganın tarihsel değerine dikkat çekiyor. Urgan yapımının sıradan bir iş olmadığını, geçmişle önemli bir bağlantı kurduğunu belirten Baysal, işin tarihsel kökenlerini vurgulamakta kararlı. "Ham maddemiz, bitki kabuğundan elde ediliyor. Bu bitkiler dövülüp, özel taraklardan geçirilerek halata dönüştürülüyor" diyor. Baysal’a göre ürettiği halatlar, 1453 yılında İstanbul’un fethedilmesinde de kullanıldı; kısacası bu halatlar tarihi anlara tanıklık etmiş.
Gelenekten moderne uzanan bir yolculuk
Baysal, zamanın değişimiyle birlikte geleneksel urgancılığın nasıl modernize edildiğini de anlatıyor. Fabrikasyon ve ithal ürünlerin arttığı günümüzde, urganın kullanım alanının daraldığını ifade eden Baysal, bu durumu aşmak için hediyelik eşyalar ve dekoratif ürünler üretmeye yöneldiklerini söylüyor. 100 metrelik açık bir çalışma alanı gerektiren urgan yapımı, günümüzde daha modern ve çeşitli projelere entegre edilerek yaşatılmaya çalışılıyor.
Baysal, ailesinden devraldığı bu geleneği sürdürmenin önemini vurgulayarak, "Babaannem, amcalarım, herkes bu işi yapıyordu. Babam derdi ki; ‘Kızım bunlar gün gelecek antika olacak.’ Gerçekten de öyle oldu" ifadelerini dile getiriyor.
Gelecek nesillere miras
Raife Baysal, gençlerin bu zanaata olan ilgisinden memnun olduğunu fakat işin zorluğundan dolayı meslek olarak seçmekte zorlandıkları konusunda da endişelerini paylaşıyor. Oğluna bu sanatı öğretmiş olan Baysal, okulların proje ödevleri kapsamında atölyesine sık sık ziyarete gelen gençlerin, bu kültürel mirası öğrenmesinin ne kadar önemli olduğunun altını çiziyor. "İnşallah bu sanat bitmesin, gelecek nesiller bu ruhla yeni şeyler üretebilsin" diyerek sözlerini noktalıyor.
RAİFE BAYSAL
Henüz yorum yapılmamış
Bu içerik hakkında ilk yorumu siz yapın!