Erzurum'da bulunan Ane Hatun Türbesi'nin sırrı: Gürcü kralının kızı ve etkileyici mezar yazısı

Erzurum’un Muratpaşa Mahallesi’nde, Muratpaşa Camii haziresinin güney köşesinde yer alan Ane Hatun Türbesi, 1649 yılında IV. Sultan Mehmed döneminde inşa edildi. Türbenin kitabesi, burada Morav Han’ın kızı Ane Hatun’un medfun olduğunu açıkça belirtiyor.

Mezar kitabesindeki anlamlı sözler:

Türbenin kuzeydoğu ayağındaki mermer kitapta, Ane Hatun’un ölümüne dair şu ifadeler yer alıyor: "Ah kim bu kızı Morav Hanın - gitti bir narire’i hüsn idi şeha / Cennete arz-i cemal etdikde - reşkedüp hıdmetin itti hûra / Zumî der tarihini tiz öldü - Nâzeninim Ane Hanım hayfa." Bu ifadelerin günümüz Türkçesi ise "Ah, yazık ki güzelliğinin bir nuru olan Morav Han’ın kızı gitti; cennette yüzünü gösterdiğinde huriler onu kıskanıp hizmetinde bulundu. Şair Zümî ölümüne şu tarihi düştü: ‘Nazlı sevgilim Ane Hanım çok erken öldü, eyvah!’ anlamına geliyor.

Kitabenin sonunda Hicri 1059 tarihi bulunurken, tarih kaynakları Ane Hatun’un ünlü Gürcü komutan Giorgi Saakadze’nin kızı olduğunu aktarır. Sayfalarca tarihi olay içerisine yerleşmiş olan bu türbe, mimari anlamda da dikkat çekici unsurlara sahiptir.

Tarihi ve mimari değerler:

Osmanlı mimarisinde sıkça görülen baldaken stilinde inşa edilen türbe, dört tarafı açık kare planı ile günümüze ulaştı. Kesme taştan yapılan bu yapı, dört ayağı sivri kemerlerle birbirine bağlanırken, üzeri kubbe ile örtülüyor. Türbenin boyutları ise 3,38 metreye 3,38 metre olarak belirlenmiştir. İçerisinde biri büyük, ikisi küçük olmak üzere toplam üç mezar bulunuyor. Büyük mezarın, Ane Hatun’a ait olduğu biliniyor, ancak diğer mezarlara ait bilgiler silinmiş durumda.

Araştırmacı Taner Özdemir, Ane Hatun’un kim olduğuna dair verdiği bilgilerde, “17. yüzyılda Giorgi Saakadze, Gürcü kralıdır ve Ane Hatun burada medfun bir şekilde yatmakta” dedi. Türbenin önemi ve Ane Hatun’un İslamiyet’i seçerek Erzurum halkı için yaptığı hayır işlerinin, onun halk arasında nasıl sevildiğinin bir işareti olduğunu ifade etti.

Özdemir son olarak, “Ane Hatun’un hikayesi ve Ane Hatun Türbesi, Erzurum’un turizmine kazandırılması gereken bir değer. Erzurum’da Anne, Ane, Ana isimlerinin fazlaca bulunmasının bu tarihi önemi vurguladığını düşünüyoruz” ifadesinde bulundu.

ERZURUM'UN MURATPAŞA MAHALLESİ'NDE, MURATPAŞA CAMİİ HAZİRESİNİN GÜNEY KÖŞESİNDE YER ALAN ANE HATUN TÜRBESİ, 1649 YILINDA IV. SULTAN MEHMED DÖNEMİNDE İNŞA EDİLDİ.