Efsaneye göre Şahmeran her derde deva ve her hastalığı iyileştirebilecek bir bilgiye sahiptir. İran-Pers mitolojisinin en çok bilinen efsanesi Şahmeran’ın bilgisini Lokman Hekim’e aktardığı da belirtiliyor. Yılanların şahı manasına gelen Şahmeran, Akdeniz bölgesinin Tarsus ilçesinde yaşadığına inanılıyor.

Şahmeran efsanesi insanoğlunun kendisine yapılan iyiliğe karşın kötülükle karşılık vermesini anlatan ünlü bir şehir efsanesidir. Efsaneye göre yer altında Şahmeran adından yarı bedeni kadın, yarı bedeni yılan olan bir kraliçe ve onun emrinde çok sayıda yılan yaşarmış. İnsanoğlunun Şahmerandan haberi yokmuş ancak bir gün Cemşab arkadaşları tarafından kuyuya atılır. Kuyu gibi bir yerde karanlıkta Şahmeranla kalan Cemşab bir süre sonra bir delikten sızan ışığı görür ve ışığa doğru yönelerek aydınlık yolu takip eder ve Şahmeran’ı bulur.

Cemşab kuyuda ışık bulmaya çalışırken, Şahmeran ile karşılaşır ve Şahmeran’ın belden aşağısının yılan olduğunun farkına varır. Şahmeran ve Cemşab kısa zamanda iyi dost olurlar ve uzun yıllar bu kuyuda birlikte yaşamışlar. Uzun zaman sonra Şahmeran’ın yanından ayrılarak ailesinin yanına dönmek isteyen Cemşab, Şahmeran’ın yanından ayrılırken ona çeşitli sözler verdirmiştir. Bu sözlerin hiçbirinde durmayan ve Şahmeran’ın sırrını açık eden Cemşab sonunda Şahmeran’ın ölümüne neden olmuştur.

Farsçada Şahmeran yılların şahı anlamına gelir ve en belirgin özelliği yıllar boyunca hiç yaşlanmamış olmasıdır. Şahmeranla birlikte Meran adı verilen yılanlarda bu yer altı ülkesinde yaşayan iyi ve merhametli canlılar orak isimlendirilirlerdi. Efsaneye göre genç ve güzel bir kadın olan Şahmeran’ı Cemşab dışında hiçbir insan canlı olarak görmemiştir. Şahmeran’ın kendisi ölünce ruhunun kızına geçtiği rivayet edilir.

Cemşab Şahmeranla uzun yıllar kaldığı kuyuda Şahmeran’dan tıpla ilgili pek çok bilgi edinmiştir. Efsaneye göre Şahmeran bu tıp bilgisini Lokman Hekime aktarmıştır. Bundan dolayı Cemşab’a Lokman Hekimde denilmektedir. Cemşab yeryüzüne çıktıktan sonra dönemin hükümdarı bir hastalığa yakalanır ve bu hastalığın tek çaresi de Şahmeranın etini yemesidir. Cemşab Şahmeran’a ihanet eder ve onun öldürülmesine neden olur.

Şahmeran duasının Türkçesi aşağıdaki gibidir: Her şeye hayat verip onları ayakta tutan, gerçek hayatın tek sahibi olan Rabbim, senden başka ilah yoktur. Her şeyden yüce Rabbim gizli ve saklı olan her şeyi sen bilirsin ve işitirsin. Sen en merhametlisin. Her şeyin tek yaratıcısı, ortağı olmayan ve yalnız yaratıcısı Rabbim, senden başka bir ilah yoktur. Eşi ve benzeri olmayan, bulunmayan Rabbim. Sen yarattıklarına merhametli ve şefkatli olansın. Azameti çok büyük olan, her şeye galip gelen Rabbim senden başka bir ilah yoktur. Her şeyi hakkı ile işiten ve bilen Allah'ım, her şeye gücü yetmekte olan Kadir Allah'ım, büyük arş ve her şeyin sahibi, tüm acizlikten, gafletten, hatalardan uzak olan Allah'ım senden başka bir ilah yoktur. Ölenleri diriltecek olan ve bütün varlıkların hak sahibi Allah'ım, senden başka bir ilah yoktur. Tüm güzel isimler ancak senindir ve senin içindir.