İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda’dan Londra’ya karşı ortak bağımsızlık mutabakatı

Galler'in başkenti Cardiff, Birleşik Krallık’ın anayasal geleceğini sarsacak tarihi bir zirveye ev sahipliği yaptı. İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda'da iktidarda bulunan ayrılık yanlısı partilerin liderleri ilk kez ortak bir platformda buluşarak bölge halklarının "kendi kaderini tayin etme talebinin" artık engellenemez bir boyuta ulaştığını ilan etti.

Galler Bölgesel Başbakanı Rhun ap Lorwerth'in ev sahipliğinde gerçekleşen zirveye İskoçya Bölgesel Başbakanı John Swinney, Kuzey İrlanda Bölgesel Başbakanı Michelle O'Neill ve İrlanda milliyetçisi Sinn Fein'in Genel Başkanı Mary Lou McDonald katıldı. Dört lider, görüşmenin ardından ortak bir mutabakat zaptı imzaladı.

"Westminster artık ülkenin faydasına çalışmıyor"

Ev sahibi Galler Başbakanı Rhun ap Lorwerth, Birleşik Krallık yönetiminin artık ülkenin tamamının çıkarına hizmet etmediğini belirterek, "Galler'in kendi yetkilerine sahip olması ve eşit muamele görmesi gerekiyor. Mevcut statüko artık savunulamaz durumda. Westminster çalışmıyor, temelden başlayan bir sıfırlamaya ve yenilenmeye ihtiyacımız var" ifadelerini kullandı.

İskoçya Bölgesel Başbakanı John Swinney ise tarihte ilk kez Birleşik Krallık'ı oluşturan dört ülkeden üçünde kendi kaderini tayin hakkını savunan bölgesel başbakanların görev yaptığına dikkat çekerek şu değerlendirmeyi yaptı:

"Bu seçim Birleşik Krallık'ta farklı bir durum oluşturdu. Anayasa yolculuğunda kritik bir eşikteyiz. Kendi kaderini tayin hakkı, halklarımızın vazgeçilmez hakkıdır ve imzaladığımız metnin merkezinde yer almaktadır. İskoç halkı kendi isteği dışında AB'den çıkarıldı; kendi umutlarının ve heveslerinin peşinden gitmek istiyor."

"Hiçbir İngiliz Başbakanı bu değişimi durduramaz"

Sinn Fein Lideri Mary Lou McDonald, imzalanan mutabakat zaptını "tarihi bir belge" olarak nitelendirerek, "Belfast Anlaşması'nın 30. yılına yaklaşırken İrlanda birçok konuda imkansızı başardı. Geleceğimizi belirleme ve referandum hakkımız var. Hiçbir İngiliz Başbakanının bu hakkın masada olmadığını söylemesine tahammülümüz yok" dedi.

Kuzey İrlanda Bölgesel Başbakanı Michelle O'Neill ise "Büyük bir değişimin zamanında yaşıyoruz ve bu durum durdurulamaz" diyerek Londra'ya uyarıda bulundu.

Londra'dan yanıt: "Başbakan birliğe inanıyor"

Bölgesel liderlerin tarihi çıkışının ardından İngiltere Başbakanlık Sözcülüğü gecikmeksizin bir açıklama yayımladı. Açıklamada, İngiltere Başbakanı Andy Burnham'ın Birleşik Krallık'ı oluşturan dört ülke için de kararlılıkla çalıştığı ve birliğe güçlü şekilde inandığı vurgulandı.

Londra hükümetinin referandum tartışmaları yerine ekonomi, maliye ve güvenlik konularına odaklandığı belirtilen açıklamada, "Birleşik Krallık, insanların ayrılıkla değil; problemleri çözme ve ortak değerler etrafında buluşmasıyla daha güçlü olur" ifadelerine yer verildi.

Mutabakat zaptında öne çıkan başlıklar

Cardiff’te atılan imzalarla resmiyet kazanan mutabakat zaptında öne çıkan temel unsurlar şunlar:

Anlaşmanın merkezinde; İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda halklarının kendi geleceklerini, bağımsızlık ve referandum kararlarını Londra’nın onayı olmaksızın belirleme hakkı yer alıyor.

Westminster (Londra) merkezli yönetim anlayışının artık bölgelerin çıkarına çalışmadığı vurgulanarak, merkezi yapının savunulamaz olduğu ilan ediliyor.

Üç ülkenin İngiltere karşısında eşit yetkilere sahip bağımsız aktörler olarak hareket etmesi ve bölgesel yönetimler arasında kalıcı bir işbirliği mekanizması kurulması hedefleniyor.

Anayasal süreçlerin yanı sıra Avrupa Birliği ile ilişkiler, ekonomi ve toplumsal refah gibi pratik konularda ortak hareket etme iradesi beyan ediliyor.