İngiliz istihbaratının 1917 tarihli gizli raporu gün yüzüne çıktı

İngiliz istihbarat raporu gün yüzüne çıktı

Sivas Cumhuriyet Üniversitesi’nde yürütülen çalışma kapsamında, Birleşik Krallık Ulusal Arşivleri’nde bulunan Ekim 1917 tarihli gizli İngiliz istihbarat raporu incelendi. Panturancılık Hareketi başlıklı rapor, dönemin İngiliz bakış açısıyla Pantürkizm, Türk milliyetçiliği ve Osmanlı Devleti’ne ilişkin önemli değerlendirmeler içeriyor.

Raporun bağlamı

Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Eğitim Fakültesi Türkçe ve Sosyal Bilimler Bölümü’nde öğretim üyesi Prof. Dr. Osman Kubilay Gül tarafından yapılan çalışma, CAB 24/33/82 referans numarasıyla kayıtlı raporda, Osmanlı Devleti ve Türkistan’daki Türk milliyetçiliği ile Pantürkizm hareketine dair değerlendirmelere yer verildi. 1917 yılında kaleme alınan rapor, Bolşevik Devrimi, İngiltere’nin Bağdat’ı ele geçirmesi ve Amerika Birleşik Devletleri’nin savaşa katılması gibi kritik olayların ışığında hazırlanmıştır.

İçerik analizi

İngiliz İstihbarat Bürosu tarafından hazırlanan bu raporda, Türkçe konuşan nüfusların coğrafi dağılımı, İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin ideolojik yaklaşımları ve siyasi uygulamaları ile Panislamizm ve Pantürkizm arasındaki ilişki incelendi. Ayrıca, Osmanlı Devleti’nin Arap ve Ermeni nüfuslara yönelik politikalarına dair değerlendirmelere ve Bolşevik Devrimi sonrasında Orta Asya’daki Türk nüfusların geleceğine dair öngörülere yer verildi.

Özel açıklamalar

Prof. Dr. Osman Kubilay Gül, raporun tarihî değeri ve sınırlılıklarını sistematik belge eleştirisi yöntemi ile ortaya koyduklarını belirtti. Raporun, Türk milliyetçiliğini yapay ve büyük ölçüde Avrupa kaynaklı bir hareket olarak tasvir ettiğinin altını çizen Gül, çalışmanın uluslararası bir dergide yayımlandığını ve önemli bir kaynak sunduğunu ifade etti.

Dijitalleşme ve arşiv çalışmaları

Gül, arşivlerin dijitalleşmesine dikkat çekerek, İngiliz arşivlerinde bulunan bu raporun, dijital ortamda mevcut olmadığını belirtti. Başarılı bir iletişim sonrasında raporu temin ettiklerini ve bu çalışmanın gerçekten anlamlı bir katkı sağladığını vurguladı.

Gelecek araştırmalar

Prof. Gül, 1944 yılına ait başka bir rapor üzerinde de çalışmalar yaptıklarını belirterek, bu sene yazılmış raporun da Pantürkizm konusuna dair önemli bir perspektif sunduğunu sözlerine ekledi. 1917 yılında yazılmış raporun, propaganda aracı olarak kullanıldığını ve araştırmalarının bu açıdan ele alındığını kaydetti.

SİVAS CUMHURİYET ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ TÜRKÇE VE SOSYAL BİLİMLER BÖLÜMÜ’NDE ÖĞRETİM ÜYESİ PROF. DR. OSMAN KUBİLAY GÜL