Gözler Abu Dabi'de: Rusya ve Ukrayna 9 ay sonra aynı masada!

Rusya-Ukrayna arasında dokuz aydır kesintiye uğrayan barış görüşmeleri yeniden şekillenecek. ABD arabuluculuğunda taraflar bugün Abu Dabi’de masaya otururken, Avrupa ülkeleri de süreci takip ediyor.

Birleşik Arap Emirlikleri'nin (BAE) başkenti Abu Dabi, bugün ABD arabuluculuğunda gerçekleşecek Rusya-Ukrayna görüşmelerine ev sahipliği yapacak.

9 ay sonra aynı masadalar

Rusya ve Ukrayna heyetleri, ABD'nin de katılacağı üçlü barış görüşmeleri için Abu Dabi'de. Güvenlik garantileri ve esir değişimi de 2 gün sürecek müzakerelerin gündeminde. Toplantı, Rusya, Ukrayna ve ABD arasında şubat ayından bu yana gerçekleştirilecek ilk üçlü görüşme olma özelliğini taşıyor. Avrupa'nın masadaki rolü ise belirsizliğini koruyor. Barış görüşmeleri yaklaşık dokuz aydır kesintiye uğramıştı. Şubat ayında Cenevre’de düzenlenen son üçlü görüşmeler herhangi bir ilerleme sağlanamadan sona ermişti.

Heyetlerde kimler var?

ABD heyetinde Trump’ın damadı Jared Kushner, ABD’nin Ukrayna Özel Temsilcisi Steve Witkoff yer alıyor. Rusya’nın Abu Dabi’deki heyetinde Kremlin danışmanı Vladimir Medinskiy, Dışişleri Bakan Yardımcıları Sergey Ryabkov ve Mihail Galuzin, istihbarat şefi İgor Kostyukov ve ordu generali Yuri Jirgarlovskiy yer alacak.

Rus heyetine, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in Müşaviri Vladimir Medinskiy başkanlık edecek. Müzakerelere katılacağı dün duyurulan Dışişleri Bakan Yardımcıları Mihail Galuzin ve Sergey Ryabkov'un yanı sıra heyette, Genelkurmay Başkanlığı Ana İstihbarat Dairesi (GRU) Başkanı İgor Kostyukov, Federal Güvenlik Servisi (FSB) Operasyonel Bilgi ve Uluslararası İlişkiler Dairesi Başkanı Aleksey Komkov yer alıyor. Heyetteki uzmanlar listesinde ise Rusya Genelkurmay Başkanlığı Ana Operasyon Dairesi Başkan Yardımcısı Yuriy Jigarlovskiy ve Genelkurmay Başkanlığı Bilgi Dairesi Başkan Yardımcısı Aleksandr Zorin bulunuyor. Uzmanlar arasında ayrıca, FSB Başkan Yardımcısı ve İstihbarat Operasyonları Dairesi Başkanı Dmitriy Minayev, Devlet Başkanlığı İnsani Devlet Politikası Dairesi Başkan Yardımcısı Yevgeniya Podobreyevskaya, Dışişleri Bakanlığı Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT) İkinci Dairesi Müdürü Aleksey Polişçyuk ile Silahların Yayılmasını Önleme ve Silahların Kontrolü Dairesi Başkanı Oleg Postnikov da yer alıyor.

Ukrayna heyetinde ise Dış İstihbarat Servisi Başkanı Rustem Umerov, Zelenski’nin Özel Kalem Müdürü Kirilo Budanov ve milletvekili Davyd Arakhamia’nın yer alacağı aktarıldı.
Öte yandan Avrupa Birliği (AB) Komisyonunun, görüşmelere Ulusal Güvenlik Danışmanı düzeyinde katılacağı bildirildi.

Ukrayna heyetinden Umerov’un verdiği bilgiye göre; İngiltere, Fransa, Almanya ve İtalya temsilcilerinin yanı sıra NATO ve AB yetkilileri Abu Dabi’de Ukrayna heyetiyle ayrı görüşmeler gerçekleştirecek.

Ukrayna ne talep ediyor?

Ukrayna heyetinden Umerov, ülkesinin müzakerelerdeki önceliklerini şöyle açıkladı:

"Amacımız uzun vadeli ve sürdürülebilir bir barış, Ukrayna için garantili güvenlik ve Ukrayna'nın savaş sonrası toparlanması için gerçek fırsatlar sağlamaktır."

Ukrayna Cumhurbaşkanlığı Ofisi Başkanı Kırılo Budanov ise Abu Dabi görüşmelerinde insani meselelerin ön planda tutulacağını açıkladı. Özellikle savaş esirlerinin karşılıklı değişimi konusunda ilerleme sağlanmasını hedeflediklerini belirtti.

Rusya'nın önceliği ne?

Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, 9 Kasım'da yaptığı açıklamada, Abu Dabi görüşmelerinin öncelikli gündeminin Rusya, Ukrayna ve Avrupa'nın güvenliğini ilgilendiren meseleler olacağını söyledi. Müzakerelerde hem Rusya ve Ukrayna'nın güvenliğinin hem de bölgesel güvenlik konularının ele alınacağını belirten Lavrov, ABD'nin güvenlik garantilerine ilişkin yaklaşımını memnuniyetle karşıladıklarını ifade etti. Lavrov ayrıca, çatışmanın çözümüne yönelik müzakereler sonucunda kabul edilmesi öngörülen temel ilkelerin de görüşmelerde değerlendirileceğini kaydetti.

Beyaz Saray temkinli yaklaşıyor

ABD merkezli Axios'un haberine göre, ismi açıklanmayan bir ABD'li yetkili, Rusya ve Ukrayna arasında yeniden başlayacak barış görüşmelerine ilişkin Beyaz Saray'ın "temkinli bir iyimserlik" içerisinde olduğunu belirtti.

Yetkili, tarafların yeniden müzakere masasına getirilmesinin kolay olmadığını vurgulayarak şu değerlendirmede bulundu:

"Anlaşmaya doğru önemli ilerleme kaydetme ve aradaki boşlukları kapatma şansımız var. Tarafları tekrar masaya getirmek kolay değildi ve arabulucular olarak umut verici işaretler görüyoruz."

Avrupa müzakerelerde yer alacak mı?

Abu Dabi'de yapılacak görüşmeler öncesinde en önemli tartışma başlıklarından biri de Avrupa ülkelerinin müzakere sürecine katılımı oldu.

Umerov, Ukrayna heyetinin Avrupa'nın diplomatik sürecin bir parçası olmasını sağlamak için mümkün olan bütün çabayı göstereceğini söyledi. Ukrayna Dışişleri Bakanı Andrii Sıbiha da Avrupa'nın hem Abu Dabi'deki görüşmelere hem de sonraki barış sürecine dahil edilmesi gerektiğini belirtti.

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ise X hesabından yaptığı açıklamada, Avrupa Birliği'nin (AB) görüşmelerde temsil edileceğini doğruladı. Von der Leyen, "AB, ortaklarımızla birlikte hazır bulunacak." ifadelerini kullandı.

Alman bir yetkili ve iki AB diplomatının açıklamalarına göre, Fransa, Almanya ve İngiltere'den ulusal güvenlik danışmanları da Abu Dabi'de bulunacak.

Ancak Avrupalı temsilcilerin resmi müzakere masasına oturup oturamayacağı henüz netlik kazanmadı.

Bir AB yetkilisi, söz konusu ülkelerin ulusal güvenlik danışmanlarının görüşmelerin yapıldığı yerde veya yakınında bulunabileceğini, ancak Rusya, Ukrayna ve ABD arasındaki üçlü müzakerelere doğrudan katılmayacaklarını belirtti.

Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mariya Zaharova ise Avrupa ülkelerinin müzakere sürecine katılmasına karşı çıktı. Zaharova, Avrupalıların Ukrayna konusunda yürütülecek müzakerelerde yerinin olmadığını söyledi.

Abu Dabi görüşmelerinin hemen öncesinde Polonya'da "İstekliler Koalisyonu" tarafından askeri tatbikatların başlatılmasını da eleştiren Zaharova, Batılı ülkelerin Rusya'nın güvenlik kaygılarını dikkate almadığını savundu. Zaharova, "Batı'nın Rusya'nın meşru güvenlik endişelerini dikkate almaya yanaşmadığı ve gerilimin tırmanmasına yol açmaya devam ettiği son derece açık." değerlendirmesinde bulundu.