Dünya'nın İlk Tapınağı: Göbeklitepe!

Özellikle son yıllarda adını çok fazla duyduğumuz Göbeklitepe, insanlık tarihi, dinler tarihi ve insanların yerleşik hayata geçmesi gibi konularla ilgili bilinen tüm anlayışı değiştirdi. Hakkında yazılan kitaplara, makalelere ve çekilen belgesellere ek olarak Beren Saat’in rol aldığı Netflix’in 2. Türk yapımı dizisi olan Atiye’de bu tarihi nokta işleniyor.

Şanlıurfa şehir merkezinin yaklaşık 15 kilometre kuzeydoğusunda, Örencik Köyü yakınlarında bulunan Göbeklitepe, M.Ö. 10.000 yılına uzanan tarihi, 1995 yılından beri devam eden arkeolojik çalışma ile birlikte, tüm dünyaya insanlık tarihi hakkında bildiklerini sorgulatmaya devam ediyor.

Neolitik dönemden günümüze kalan Göbeklitepe, yeryüzündeki ilk inancın merkezi olabileceği öne sürüldü. Bölgede tespit edilen yaklaşık 20 tapınak var ve bugüne kadar yalnızca 6 tanesi gün ışığına çıkarıldı.

Göbeklitepe, İngiltere'de bulunan Stonehenge'den 7000, Mısır piramitlerinden ise 7500 yıl daha eski bir tapınaktır. Bölgedeki kült yapıların, tarım ve hayvancılığa yakın olan son avcı grupları tarafından inşa edildiği biliniyor.

Göbeklitepe'nin inşa edildiği dönemde insanoğlu bitki toplayan ve hayvanları avlayan küçük gruplar halinde yaşıyordu. Kayalık bölgelerden, büyük sütunların ve ağır taşların el arabaları ve yük hayvanları olmadan 2 kilometre taşınarak Göbeklitepe'ye getirilmesi için muhtemelen tarihte insanların ilk defa bu kadar kalabalık bir şekilde bir arada olması gerekmişti.

Göbeklitepe'de en fazla yabanıl hayvan motifleri görülüyor. Hayvan figürleri tek ve kabartma olarak işlenmiş; taşların üzerindeyse akrep, tilki, yılan, yaban domuzu, aslan, turna, yaban ördeği gibi birçok hayvan motifi yer alıyor. Bir kısım arkeoloğa göre bu hayvan figürleri tapınağı ziyarete gelen farklı kabilelerin sembolü olarak nitelendiriliyor.

Bölgede yapılan araştırmalar, önemli bir kültür bitkisi olan buğdayın atasının ilk olarak bu bölgede yetiştiğini gösteriyor. Göbeklitepe toprağında bulunan ve yabani bir buğday türü olan einkorn taneleri, bunun en büyük göstergesi. Bölgede tespit edilen diğer bitki kalıntıları ise badem ve yer fıstığının yabani türleri.