Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk, ölümünün 88. yılında anılıyor. 10 Kasım 1938'de İstanbul Dolmabahçe Sarayı'nda yaşamını yitiren Atatürk'e duyulan sevgi ve saygı, yıllar geçmesine rağmen devam ediyor.
Atatürk'ün son günlerine, vefatının ardından düzenlenen törenlere ve Anıtkabir'e nakledilmesine ilişkin hatıralar, Türk tarihinin önemli tanıklıkları arasında yer alıyor.
Dolmabahçe'de saatler 09.05'i gösterdi
1938 yılının sonbaharında sağlık sorunları yaşayan Atatürk, Ankara'ya dönmek istemesine rağmen doktorlarının tavsiyesi üzerine İstanbul'da kaldı.
10 Kasım 1938 Perşembe sabahı Dolmabahçe Sarayı'nda saat 09.05'te hayatını kaybetti.
Vefatının ardından yayımlanan resmî raporda, Atatürk'ün sağlık durumunun gece boyunca ağırlaştığı ve sabah saat 09.05'te derin koma halinde yaşamını yitirdiği bildirildi.
Atatürk'ün ölümü Türkiye genelinde büyük üzüntüye neden oldu.
Naaşı 15 yıl Etnografya Müzesi'nde kaldı
Atatürk, defnedilmek istediği yere ilişkin resmî bir vasiyet bırakmadı. Ancak bir sohbet sırasında Çankaya'nın hatıralarının yaşayacağı yer olduğunu söylediği aktarılıyor.
Vefatının ardından İstanbul'da düzenlenen törenlerle uğurlanan Atatürk'ün naaşı Ankara'ya getirildi.
Naaşı, Anıtkabir'in tamamlanmasına kadar Ankara Etnografya Müzesi'nde muhafaza edildi. 10 Kasım 1953'te ise düzenlenen devlet töreniyle Anıtkabir'deki ebedî istirahatgâhına nakledildi.
Atatürk'ün naaşını taşıyan komutan o günü anlattı
Atatürk'ün naaşının Anıtkabir'e taşınmasında görev alan birliğin komutanı, dönemin üsteğmeni ve daha sonra tümgeneral rütbesiyle emekli olan Remzi Güven, Mehmetçik Vakfı Dergisi'ne verdiği söyleşide 10 Kasım 1953'te yaşadıklarını anlattı.
Güven'in aktardığına göre, Atatürk'ün naaşının yeni tabutuna yerleştirilmesi amacıyla sabah erken saatlerde Etnografya Müzesi'ne gidildi.
Naaşın bulunduğu bölüme giren Güven, görevlilerden Atatürk'ün yüzünün açılmasını rica etti. İsteğinin kabul edilmesi üzerine Atatürk'ü ölümünden 15 yıl sonra gördüğünü belirtti.Güven, naaşın korunmuş durumundan etkilendiğini, Atatürk'ü Dolmabahçe Sarayı'nda çekilen fotoğraflarındaki görünümüne benzettiğini ifade etti.
Tabut 12 asker tarafından taşındı
Remzi Güven'in anlatımına göre, Atatürk'ün naaşı gül ağacından yapılan tabuta yerleştirildi. Tabutun üzeri Türk bayrağıyla örtüldü ve tören için hazırlıklar tamamlandı.
Altışar kişilik iki grup halinde görev yapan toplam 12 asker, tabutu omuzlarına aldı.
Tören öncesinde yaklaşık iki buçuk ay prova yaptıklarını belirten Güven, tabutun taşınması sırasında askerlerden birinin tökezlemesinden endişe duyduğunu anlattı.
Törenin sorunsuz tamamlandığını ifade eden Güven, tabutun top arabasına yerleştirilmesiyle kendi görevinin sona erdiğini söyledi.
Güven, Etnografya Müzesi'ndeki törenin ardından Anıtkabir'e geçtiğini ve defin işlemleri sırasında da hazır bulunduğunu aktardı.
Atatürk'ün toprağa verilmesinden önce yüzünün bir kez daha açıldığını belirten Güven, dönemin Cumhurbaşkanı Celal Bayar ile Başbakan Adnan Menderes'in de naaşı gördüğünü söyledi.
Güven'in anlatımına göre, Atatürk'ün mezarına Türkiye'nin farklı illerinden getirilen topraklar konuldu.
Yaşadıklarını yıllar sonra da ayrıntılarıyla hatırladığını belirten Güven, törenin kendisinde bıraktığı etkiyi dile getirdi.
Prof. Kamile Şevki Mutlu'nun tanıklığı
Atatürk'ün naaşının Anıtkabir'e nakledilmesinden önce yapılan incelemelerde Türkiye'nin ilk kadın tıp profesörü ve ilk kadın patoloji uzmanı Prof. Kamile Şevki Mutlu da görev aldı.
Ali Güler'in Sarı Paşa - İnsan Atatürk adlı kitabında yer verilen hatıralarına göre Mutlu, naaşın bulunduğu tabutun açılması sırasında yapılan işlemleri ayrıntılarıyla anlattı.
Mutlu, gül ağacından yapılan dış tabutun kapağının kaldırılmasının ardından içerideki galvaniz tabutun açıldığını belirtti.
Koruyucu maddeler ve tabutun içindeki malzemeleri inceleyen Mutlu, naaşın korunması amacıyla gerçekleştirilen tahnit işleminin başarılı olduğunu değerlendirdi.
'Atatürk'ün yüzüyle karşılaştım'
Prof. Kamile Şevki Mutlu, tabuttaki koruyucu malzemelerin kaldırılmasının ardından Atatürk'ün yüzünü gördüğü anı da hatıralarında aktardı.
Mutlu, Atatürk'ün yüzünün büyük ölçüde korunmuş olduğunu ve görünümünün kendisini etkilediğini ifade etti.
Tahnit işlemini Gülhane Askerî Tıp Akademisinin eski öğretim üyelerinden Prof. Lütfi Aksu'nun gerçekleştirdiğini belirten Mutlu, kullanılan koruyucu yöntemin başarılı olduğunu söyledi.
İnceleme sırasında hazır bulunan görevlilerin de Atatürk'ün naaşını görmek istediğini anlatan Mutlu, ortamda büyük bir sessizlik yaşandığını kaydetti.
Naaşın korunması için yeniden işlem yapıldı
Mutlu'nun aktardığına göre, inceleme sırasında naaşın korunmasının sürdürülebilmesi amacıyla ek tedbirler alındı.
Numune Hastanesinden getirtilen koruyucu solüsyon galvaniz tabutun içerisine eklendi. Ardından tabutun kapağı yeniden kapatılarak lehimlendi.
Mutlu, naaşın yeni tabuta yerleştirilmesi işleminin Anıtkabir'e nakil töreninin yapılacağı ertesi sabaha bırakılması gerektiğini belirtti.
Bu işlemlerin ardından Atatürk'ün naaşı 10 Kasım 1953'te Anıtkabir'e taşındı.
88 yıldır aynı saatte anılıyor
10 Kasım 1938'de saat 09.05'te hayata veda eden Gazi Mustafa Kemal Atatürk, ölümünün 88. yıl dönümünde Türkiye'nin dört bir yanında düzenlenen törenlerle anılıyor.
Atatürk'ün yaşamına, son günlerine ve Anıtkabir'e nakledilmesine tanıklık edenlerin aktardıkları, Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusuna ilişkin tarihî hatıralar arasında yer almaya devam ediyor.
Henüz yorum yapılmamış
Bu içerik hakkında ilk yorumu siz yapın!