Orta Doğu’daki gerilimin tırmanması, küresel enerji dengeleri üzerindeki kırılganlığı yeniden gündeme taşıdı. 21. Yüzyıl Yenilenebilir Enerji Politika Ağı (REN21) İcra Direktörü Rana Adib, ABD, İsrail ve İran arasındaki krizlerin özellikle Hürmüz Boğazı üzerinden enerji arzında yaşanabilecek aksamalara dair endişeleri artırdığını vurguladı.
Adib’e göre, fosil yakıtlara dayalı enerji sistemleri doğası gereği hassas bir yapıya sahip. Çünkü bu sistemler; sürekli çıkarım, taşımacılık ve ticaret zincirine bağlı. Bu zincirin herhangi bir halkasında yaşanan aksama ise küresel Ekonomi üzerinde geniş çaplı etkiler yaratabiliyor. Nitekim Orta Doğu’daki mevcut savaş, bu kırılganlığın ne kadar hızlı fiyat şoklarına ve ekonomik belirsizliğe dönüşebildiğini açıkça gösteriyor.
Buna karşılık yenilenebilir enerji sistemlerinin işleyişi farklı bir zemine oturuyor. Kurulum sonrası yakıt maliyetini ortadan kaldıran bu sistemler, enerji fiyatlarında istikrar sağlarken küresel piyasalardaki dalgalanmalara karşı da daha dirençli bir yapı sunuyor. Güneş, rüzgar ve su gibi yerel kaynaklara dayalı üretim, uluslararası tedarik hatlarına ve jeopolitik gelişmelere bağımlılığı azaltıyor.
Adib, yenilenebilir enerjinin yalnızca fiyat istikrarı sağlamadığını, aynı zamanda ekonomik ve sosyal açıdan da geniş faydalar sunduğunu belirtiyor. Bu alana yapılan yatırımlar; yerel kalkınmayı destekliyor, istihdam yaratıyor ve yeni sanayi değer zincirlerinin oluşmasına katkı sağlıyor. Bununla birlikte hava kirliliğini ve sağlık maliyetlerini azaltırken, karbon emisyonlarını düşürerek iklim değişikliğiyle mücadelede önemli bir rol oynuyor. Toplulukların enerji bağımsızlığını artırması da bu dönüşümün önemli kazanımları arasında yer alıyor.
Rusya-Ukrayna savaşının ardından Avrupa’nın attığı adımlar da bu dönüşümün etkisini ortaya koyuyor. Yenilenebilir enerjinin hızla yaygınlaştırılması, fosil yakıt ithalatına ve buna bağlı jeopolitik risklere maruziyeti azaltabiliyor. Bu nedenle Adib, yenilenebilir enerji politikalarının artık yalnızca çevresel bir tercih değil, aynı zamanda uzun vadeli enerji güvenliği ve ekonomik istikrarın temel unsuru haline geldiğini ifade ediyor.
Ancak bu dönüşümün gerçekleşmesi için güçlü ve sürdürülebilir bir siyasi iradenin şart olduğuna dikkat çekiliyor. Hükümetlerin yenilenebilir enerji yatırımlarını yavaşlatan yapısal engelleri kaldırması, farklı sektörlerdeki politikaları uyumlu hale getirmesi ve yatırımları destekleyecek düzenleyici çerçeveleri güçlendirmesi gerekiyor.
Aksi halde ekonomiler, fosil yakıt temelli sistemlerin yarattığı oynaklık ve jeopolitik risklere maruz kalmayı sürdürecek. Adib’e göre gerçek enerji güvenliği stratejisi, yeni bir fosil yakıt tedarikçisi bulmak değil; fosil yakıtlara bağımlılığı ortadan kaldıran bir enerji sistemi inşa etmekten geçiyor. Bunun yolu ise yenilenebilir enerji yatırımlarının önünü açmak, politikaları uyumlu hale getirmek ve dönüşümü gerekli hız ve ölçekte hayata geçirmekten geçiyor.
