Mekke Anlaşması Ankara’nın gündeminde: Siyasi partiler ne diyor?

Bölgesel krizlerin tırmandığı bir süreçte Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması ile ilgili süreç, ABD-İsrail başta olmak üzere bölge ülkeleri tarafından dikkatle takip ediliyor. Üç ülkenin anlaşma ile ilgili somut adımlar attığı kritik toplantı Riyad’da yapıldı. Dışişleri Bakanlarının bir araya geldiği Mekke Savunma İttifakı Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi Olağanüstü Toplantısı’nda , sahada atılacak adımlara ilişkin kararlar açıklandı. 

Yapılan ortak açıklamada, Suudi Arabistan’a askeri destek verilmesi taahhüt edildi. Açıklamada, “tarafların ulusal mevzuatlarına uygun olmak kaydıyla, üzerinde mutabık kalınan askeri kuvvetler ile yeteneklerin uzlaşılan düzenlemeler çerçevesinde Suudi Arabistan’a sağlanmasına ve bunların hızla konuşlandırılmasına yönelik tedbirleri almayı, bu suretle tehditlerle mücadeleye yönelik hazırlık durumunu, askeri entegrasyonu ve kollektif kapasiteyi güçlendirmeyi kararlaştırmıştır" denildi. 

Açıklamanın ardından anlaşmanın askerî boyutu, İsrail ve İran'la ilişkiler, bölgesel güvenlik dengeleri ve TBMM'nin onay yetkisi, iç siyasetteki tartışmaların gündemine oturdu. Anlaşmanın Türkiye açısından doğuracağı yükümlülükler ve bunların hangi koşullarda uygulanacağı merak edilirken, siyasi partilerden de açıklamalar peş peşe geldi…Peki Mekke Anlaşması hakkında siyasi partiler ne söylüyor? 

AK Parti: "NATO’ya alternatif değil, tamamlayıcı bir güvenlik adımı"

AK Parti anlaşmayı bölgesel güvenlik ve caydırıcılık açısından stratejik bir adım olarak değerlendiriyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, anlaşmanın herhangi bir ülkeyi hedef almadığını belirterek ortak savunma, savunma sanayisi ve terörle mücadele alanlarındaki iş birliğinin önemini vurguladı. AK Parti kurmaylarına göre de anlaşma, Türkiye'nin NATO üyeliğine alternatif değil, mevcut güvenlik ilişkilerini tamamlayıcı bir mekanizma niteliğinde. AK Parti Sözcüsü Ömer Çelik, ortak açıklamanın ardından anlaşmanın TBMM gündemine kısa süre içerisinde geleceğini söyledi.

MHP: "İttifak genişletilmeli ve 'İslam Barış Gücü'ne dönüşmeli"

Cumhur İttifakı ortağı MHP’den anlaşmaya destek geldi. MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, Mekke Anlaşması'na olumlu buldu ve mevcut ortaklığın daha geniş kapsamlı bir güvenlik ittifakına dönüşmesi gerektiğini söyledi. Bahçeli, 21 Ağustos'taki açıklamasında Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında oluşturulan savunma ortaklığının diğer İslam ülkelerinin katılımıyla genişletilmesini önermişti. MHP Genel Başkanı, söz konusu yapının ilerleyen süreçte İslam Barış Gücü biçiminde örgütlenebileceğini kaydetti. MHP anlaşmanın özellikle İsrail’in bölgedeki askeri saldırganlığına karşı caydırıcı bir set oluşturacağı görüşünde.

CHP: "Askerî taahhütler şeffaf olmalı, TBMM devre dışı bırakılamaz"

CHP, Mekke Anlaşması'na ilişkin tartışmalarda Türkiye'nin üstleneceği askerî sorumluluklara ve Meclis denetimine dikkat çekti. CHP Grup Başkanvekili Sevda Erdan Kılıç, 8 Ekim'de yaptığı açıklamada Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın TBMM'yi bilgilendirmesi gerektiğini belirtti. Kılıç, anlaşma kapsamında Türkiye'nin hangi askerî taahhütleri üstlendiğinin kamuoyuna açıklanmasını istedi. CHP'li Kılıç, Türkiye'nin savaş ve barış meselelerinde TBMM'nin karar süreçlerinin dışında bırakılamayacağını vurguladı.

İYİ Parti: "Türkiye bölgesel çatışmaların tarafı haline getirilmemeli"

İYİ Parti, Mekke Anlaşması'na yönelik değerlendirmelerinde Türkiye'nin ulusal güvenliğini ve bölgesel çatışmalara dahil olma ihtimalini gündeme getirdi. İYİ Parti Grup Başkanvekili Turhan Çömez, anlaşmanın Türkiye açısından doğurabileceği askerî sonuçların ayrıntılı biçimde ele alınması gerektiğini belirtti. Çömez, özellikle Suudi Arabistan'ın Yemen'deki çatışmalara dahil olması durumunda Türkiye'nin nasıl bir sorumluluk üstlenebileceğini sorguladı.

Saadet Partisi: "İran ve Mısır’ın dışlandığı bir ortaklık eksik kalır"

Saadet Partisi Genel Başkanı Mahmut Arıkan, Mekke Anlaşması'nı bölgesel iş birliğinin kapsamı bakımından eleştirdi. Arıkan, 9 Ağustos'ta yaptığı açıklamada Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan'ın bir araya gelmesini

yeterli bulmadığını belirterek İran ve Mısır'ın anlaşma dışında bırakılmasına tepki göstermişti

Vatan Partisi: "TBMM bu anlaşmayı onaylamamalı"

Anlaşmaya en sert itiraz Vatan Partisi’nden geldi. Vatan Partisi Genel Başkanı Doğu Perinçek, 9 Ekim'de İstanbul'da düzenlediği basın toplantısında TBMM'nin anlaşmayı onaylamaması gerektiğini belirtti. Anlaşmanın Türkiye'nin ulusal güvenlik çıkarlarıyla örtüşmediğini söyleyen Perinçek, oluşturulan savunma ortaklığının ABD ve İsrail'in bölgesel politikalarına hizmet edebileceğini ifade etti. Türk askerinin Yemen'deki askerî faaliyetlere dahil edilmesine karşı çıktı. Perinçek, İran ve Filistin'in anlaşmada yer almamasına da dikkat çekerek mevcut ortaklığın İsrail'e karşı kurulmuş bir savunma mekanizması olarak değerlendirilemeyeceğinin altını çizdi. 

Yeniden Refah Partisi: "Türkiye arabulucu rolünü kaybedebilir"

Yeniden Refah Partisi Genel Başkanı Fatih Erbakan, Mekke Anlaşması'nın Türkiye'nin Orta Doğu'daki konumuna yönelik olası etkilerini eleştirdi. Erbakan, anlaşmanın Türkiye'yi bölgesel sorunların çözümüne katkıda bulunan bir ülke olmaktan uzaklaştırarak askerî çatışmaların tarafı haline getirebileceğini belirtti. Erbakan, özellikle İran'la yaşanabilecek gerilimlerin Türkiye açısından yeni güvenlik riskleri oluşturabileceğini ifade etti. 

YENİ Parti: "Türkiye bölgesel savaşların parçası haline getirilmemeli"

YENİ Parti, Mekke Ortak Savunma Anlaşması'na karşı çıkarak Türkiye'nin bölgesel çatışmalara sürüklenme riskine ve TBMM'nin onay yetkisine dikkat çekti. YENİ Parti Genel Başkanı Özgür Özel, 6 Ekim'deki grup toplantısında anlaşmanın Meclis onayından geçmeden uygulanamayacağını belirterek Türk askerinin Yemen'e gönderilmesine karşı çıktı. Özel, Türkiye'nin ABD'nin Orta Doğu politikalarının bir parçası haline getirilmesini kabul etmediklerini vurguladı. YENİ Parti İstanbul Milletvekili Namık Tan da anlaşmanın hukuki statüsünün açıklığa kavuşturulmasını isteyerek TBMM onayı olmadan atılacak askerî adımların Anayasa'ya aykırılık oluşturacağını savundu.

Mekke Ortak Savunma Anlaşması nedir, neleri kapsıyor?

Anlaşma, 7 Ağustos 2026 tarihinde Mekke'de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif tarafından imzalandı. NATO'nun 5. maddesine benzer bir kolektif güvenlik mekanizmasını esas alan anlaşma; imzacı ülkelerden birine yönelik herhangi bir silahlı saldırının tüm taraflara yapılmış sayılmasını, savunma sanayii entegrasyonunu, ortak tatbikatları, istihbarat paylaşımını ve gerektiğinde askeri birlik konuşlandırılmasını kapsıyor. Dışişleri Bakanlığı ve Millî Savunma Bakanlığı açıklamalarında, anlaşmanın taarruz niteliği taşımadığını, üçüncü bir ülkeyi doğrudan hedef almadığını ve mevcut uluslararası ittifakları zedelemeyen tamamlayıcı bir güvenlik mekanizması olduğunu vurguladı. Anlaşmanın yürürlüğe girmesi ve operasyonel hale gelmesi için üye ülkelerin iç hukuk onay mekanizmalarından geçmesi gerekiyor. Anlaşma kısa süre içerisinde Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin gündemine gelecek.