Çin ve ABD'den 8 maddelik mutabakat

Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in ABD Başkanı Donald Trump ile gerçekleştirdiği zirvenin ardından 8 maddelik ortak mutabakat belgesi yayımlandı. İki lider, yapay zeka kaynaklı kaza ve riskleri önlemek adına kasım ayında başlamak üzere ikili bir diyalog mekanizması ve acil iletişim hattı kurulmasında anlaştı.

Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in 23-25 Eylül tarihlerindeki ABD ziyareti, küresel teknoloji rekabeti ve bölgesel krizlerin gölgesinde kritik kararlarla tamamlandı. Washington'daki zirvede bir araya gelen Trump ve Şi, yapay zeka güvenliğinden Hürmüz ve Babulmendeb Boğazı'ndaki nakliye krizine kadar birçok stratejik başlıkta mutabakata vardı.

İlk tur kasımda: "Yapay zeka erken uyarı düzeneği"

Görüşmelerin en dikkat çekici çıktılarından biri yapay zeka güvenliği alanında oldu. Bugüne kadar ABD'nin risk kontrolü, Çin'in ise küresel yönetim odaklı farklı yaklaşımları nedeniyle ertelenen temaslar somut bir kanala dönüştürüldü.

Zirve metnine göre iki ülke:

Kasım 2026 itibarıyla "Yapay Zeka Diyaloğu"nun ilk turunu başlatacak,

Olası yapay zeka kaynaklı kaza, sistem hataları ve güvenlik tehditlerine karşı bilgi paylaşımını sağlayan acil bir iletişim kanalı kuracak.

Orta Doğu ve İran mesajı: "Seyir serbestisi ihlal edilemez"

Hürmüz Boğazı'ndaki gerilim ve Husilerin Babulmendeb Boğazı riski nedeniyle küresel enerji ticaretinde yaşanan aksamalar zirvenin ana gündem maddeleri arasında yer aldı. Mutabakat metninde İran'a yönelik iki net maddeye yer verildi:

İran'ın nükleer silah geliştirmeme taahhüdüne kesin olarak uyması gerektiği belirtildi.

Hiçbir ülke veya kurumun uluslararası su yollarından geçiş ücreti talep edemeyeceği ve seyrüsefer serbestisinin korunacağı vurgulandı.

Askeri temaslar ve APEC-G20 zirveleri

İki ülke ordularının kriz iletişimi ve çatışmayı önleme mekanizmalarını güçlendireceği açıklanırken, İkinci Dünya Savaşı'ndaki ittifak ruhuna atıfla kayıp Amerikan askerlerinin aranmasına devam edileceği duyuruldu.

Liderler ayrıca; Kasım ayında Çin’in ev sahipliğindeki APEC Zirvesi ile Aralık ayında ABD’nin ev sahipliğindeki G20 Zirvesi kapsamında yeniden bir araya gelme kararlılıklarını teyit etti.