Elektronik Atıklar Ekonomiye Kazandırılacak
Her yıl milyonlarca akıllı telefon, bilgisayar ve diğer ev aletleri, kullanım süresi dolduğunda büyük bir elektronik atık sorununa neden oluyor. Bu sorunu giderme amacıyla oluşturulan Circularity projesi, teknolojiyi çöpe atmaktan çok döngüsel bir sistemin parçası haline getirmeyi hedefliyor.
Proje Kapsamı ve Hedefleri
TÜBİTAK desteğiyle hayata geçirilen ve Belmont Forum bünyesinde fondan yararlanan Circularity projesinin kapanış etkinliği Yaşar Üniversitesi'nde gerçekleştirildi. Türkiye’den Yaşar Üniversitesi'nin yanı sıra Almanya, Japonya, Tayland ve Tayvan'dan beş üniversitenin katılımıyla yürütülen projenin amacı, telefon ve elektrikli araç bataryaları gibi elektronik atıkları hammaddeye dönüştürerek toplum için fayda sağlamaktır.
Elektronik Atık Verileri
Projenin vardığı sonuçlar, Türkiye'nin 80 milyonu aşan nüfusu ile Batı Asya'nın en önde gelen elektronik atık üreten ülkelerinden biri olduğunu gözler önüne seriyor. Türkiye'de kişi başı e-atık miktarı 18,3 kilogram iken, yıllık toplam e-atık miktarı 1 milyon tonu aşmış durumda. Geleneksel 'al-kullan-at' modeli ne yazık ki sürdürülebilir olmaktan uzaklaşıyor.
Akıllı Telefonların Kısa Ömrü
Tüketim alışkanlıklarındaki artış, akıllı telefonların ömrünü 2 yılın altına düşürmüştür. Gelişmekte olan ülkelerde bu süre ise 3 yıla kadar uzanabiliyor. Bu veriler, teknolojik cihazların hızla elektronik atığa dönüşüyor olduğuna işaret ediyor.
Geleceğin Tehdidi: Elektrikli Araç Bataryaları
Proje, sadece mevcut cihazları değil, geleceğin teknolojisi olan elektrikli araçları da kapsıyor. Almanya Bayreuth Üniversitesi tarafından paylaşılan verilere göre, 2024 itibarıyla Almanya yollarındaki bataryalı elektrikli araç (BEV) sayısı 1 milyon 651 bini aşacak. Bu araçların bataryalarının gelecekte dev bir atık kaynağı oluşturmaması için döngüsel ekonomi modellerinin şu anda oluşturulması önem taşımaktadır.
Proje Koordinatörünün Değerlendirmeleri
Proje Koordinatörü ve Yaşar Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Yiğit Kazançoğlu şöyle ifade etti:
'Üniversitemiz, döngüsel ekonomi alanında sahip olduğu bilgi birikimiyle öncü bir rol üstlenmektedir. Projemiz, 2023 yılında Belmont Forum tarafından desteklenen ve dünya çapında seçilen 7 projeden biri olarak dikkat çekiyor. Günümüzde lineer sistemlerin işlevselliği ortadan kalkarken, lojistik perspektifinden döngüsel bir model inşa etmeye çalışıyoruz. Amacımız gelecek nesillere daha sürdürülebilir bir dünya bırakmaktır.'
Akademik Rehberliğin Önemi
Etkinliğe katılan Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Döngüsel Ekonomi ve Atık Yönetimi Daire Başkanı Sabriye Ayhan, üniversitelerin bu alandaki rolünün önemine değinerek; 'Bakanlık olarak politikalarımızı üniversitelerimizin bilimsel rehberliği doğrultusunda şekillendiriyoruz. Döngüsel ekonomi artık sadece çevresel bir tercih değil, aynı zamanda global bir ekonomik zorunluluktur. Eski 'al-kullan-at' modeli yerine kaynakların verimli kullanılmasına ve atıkların yeniden üretime dâhil edildiği yeni bir sistemi benimsememiz gerektiğini savunuyoruz.' dedi.
TÜRKİYE KOORDİNATÖRÜ PROF. DR. YİĞİT KAZANÇOĞLU LİDERLİĞİNDEKİ PROJE EKİBİNDE; PROF. DR. ERHAN ADA, DR. ÖĞRETİM ÜYESİ YEŞİM DENİZ ÖZKAN ÖZEN, DR. ÖĞRETİM ÜYESİ MÜRÜVVET DENİZ SEZER İLE ARAŞTIRMACILAR ÇİSEM LAFCI VE YALÇIN BERBEROĞLU YER ALDI.
