CAATSA Kıskacı: Türkiye'ye Neden Uygulanıyor, ABD Başka Kimleri Hedef Alıyor?

CAATSA Yaptırımları Nedir?

Ağustos 2017'de ABD Kongresi tarafından kabul edilen ve dönemin başkanı Donald Trump tarafından imzalanarak yürürlüğe giren CAATSA, temel olarak ABD'nin ulusal güvenliğine tehdit olarak gördüğü ülkeleri (Rusya, İran ve Kuzey Kore) ekonomik ve diplomatik olarak izole etmeyi amaçlayan bir federal yasadır.

Yasanının 231. maddesi, yaptırım uygulanan bu ülkelerin özellikle savunma ve istihbarat sektörleriyle "önemli düzeyde" ticari işlem yapan üçüncü ülkelerede "ikincil yaptırımlar" uygulanmasını yasal bir zorunluluk kılıyor.

Türkiye'ye Ne Zamandır ve Neden Uygulanıyor?

Türkiye'nin hava savunma ihtiyacını karşılamak amacıyla Rusya'dan S-400 hava savunma sistemleri satın alması, ABD tarafından yasanın 231. maddesinin ihlali olarak değerlendirildi. ABD yönetimi, aylar süren tartışmaların ardından 14 Aralık 2020 tarihinde Türkiye'ye yönelik yaptırımları resmen açıkladı.

İlk kez bir NATO üyesine uygulanan bu yaptırımlar, doğrudan Türk ekonomisini değil, Savunma Sanayii Başkanlığı'nı (SSB) hedef aldı. Kapsam dahilinde; SSB'ye ABD'den ihracat lisanslarının verilmesinin yasaklanması, uluslararası mali kurumlardan kredi sağlanmasının engellenmesi ve dönemin SSB Başkanı başta olmak üzere bazı üst düzey yetkililerin vize kısıtlamalarına tabi tutulması yer aldı.

Gazeteci Yakup Aslan: "Müttefiklik Ruhuyla Bağdaşmıyor"

Bölgesel dinamikleri ve yaptırımların uluslararası siyasete yansımalarını değerlendiren Yakup Aslan, sürece ilişkin çarpıcı açıklamalarda bulundu. Aslan, yaptırımların hukuki olmaktan çok siyasi bir baskı aracı olduğuna dikkat çekerek şunları kaydetti:

"Türkiye'nin, sınır güvenliğini ve ulusal hava sahasını korumak için attığı S-400 adımı, tamamen egemenlik hakları çerçevesinde alınmış meşru bir karardır. ABD'nin, müttefiklerinin güvenlik endişelerini gidermek yerine CAATSA gibi aslında hasım ülkeler için tasarlanmış bir yaptırım sopasını Türkiye'ye karşı kullanması, NATO'nun müttefiklik ruhuyla kesinlikle bağdaşmıyor. Bu durum, sadece ikili ilişkileri zedelemekle kalmıyor, aynı zamanda ABD'nin küresel siyasetteki güvenilirliğini de tartışmaya açıyor."

ABD Başka Hangi Ülkelere CAATSA Uyguluyor?

CAATSA'nın doğrudan hedefinde olan ülkeler Rusya, İran ve Kuzey Kore'dir. Ancak yasanın "ikincil yaptırımlar" (üçüncü ülkelere uygulanan) ayağında Türkiye yalnız değil.

ABD, Eylül 2018'de yine Rusya'dan Su-35 savaş uçakları ve S-400 sistemleri satın aldığı gerekçesiyle Çin Halk Cumhuriyeti'ninMerkezi Askeri Komisyonu Ekipman Geliştirme Departmanı'na ve direktörüne de benzer şekilde CAATSA yaptırımları uygulamıştır.