Kültepe Kaniş/Karum Höyüğü’nde yürütülen kazı çalışmalarında bulunan ve 4 bin yıldır çamur bir zarf içinde saklanan tarihi kil tablet, dünyaya örnek olan bir teknolojik başarıyla okundu. Fransa Ulusal Bilimsel Araştırma Merkezi (CNRS) ve Hamburg Üniversitesi ortaklığında geliştirilen özel bir görüntüleme yöntemi sayesinde, paha biçilemez değerdeki kil tablet asırlardır korunduğu çamur zarfından hiç çıkarılmadan, tek bir doku kaybı yaşanmadan çözüldü.
Kayseri kent merkezinin 20 kilometre kuzeydoğusunda yer alan Kültepe’de, 1948 yılından bu yana aralıksız devam eden kazı çalışmalarında gün ışığına çıkarılan binlerce çivi yazılı tabletten 28’i, Kayseri Arkeoloji Müzesi’nde sergileniyor. Müzedeki en dikkat çekici eser olan zarflı tablet, bu yeni tomografik tarama yöntemiyle tarih dünyasına ilk kez kapılarını açtı.
Sır çözüldü: 4 bin yıllık buğday ve arpa anlaşması
Zarfı açılmadan taranan kil tabletin içindeki çivi yazısı deşifre edildiğinde, Asur dönemine ait ticari bir sözleşme ortaya çıktı. 4 bin yıl öncesine ait bu antik kontratta; Şarapunuwa'nın oğlu Şawidaşu ile Enişar isimli iki tüccar arasında gerçekleştirilen buğday ve arpa ticaretine ilişkin maddelerin yer aldığı belirlendi.
"Koleksiyon, UNESCO Dünya Belleği Programı'nda"
Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Öğretim Üyesi ve Kültepe Kazı Heyeti Başkanı Prof. Dr. Fikri Kulakoğlu, bölgedeki kazılarda bugüne kadar 23 bin 500 civarında çivi yazılı belgeye ulaşıldığını belirtti. Kulakoğlu, bu eşsiz koleksiyonun UNESCO Dünya Belleği Programı'na "Özel Asur Tüccar Arşivleri" adıyla kaydedildiğini vurguladı.
4 bin tablet yurt dışına kaçırıldı
Kültepe’den çıkarılan tabletlerin en büyük koleksiyonunun Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi’nde korunduğunu ifade eden Prof. Dr. Fikri Kulakoğlu, geçmiş dönemlerde çeşitli yollarla yurt dışına kaçırılmış yaklaşık 4 bin tabletin de bugün dünya genelindeki farklı müzelerde sergilendiğine dikkat çekti.
Anadolu'daki ticaret ağının kökenlerine değinen Kulakoğlu, şu bilgileri verdi:
"4 bin yıl önce Musul'un 100 kilometre güneyinde yer alan Asur şehrinden gelen tüccarlar, Kültepe'yi kendilerine başkent olarak seçmişti. Yönetim ve ticaretle ilgili bütün resmi işlerini buradan yürütüyorlardı. Dolayısıyla alacak-verecek kayıtları, siparişler ve kontratlar gibi finansal değere sahip her şey bu tabletlere nakşedilmiş."
Tomografi teknolojisi antik sırları aydınlatıyor
Yazılı kil tabletlerin antik dönemde bir nevi "güvenlik önlemi" olarak çamur tabakasıyla kaplanıp mühürlendiğini aktaran Kulakoğlu, bu zarflar fiziksel olarak açılmadığı sürece içindeki metnin tam olarak bilinmediğini söyledi. Gelişen teknoloji sayesinde tıp dünyasındaki tomografi cihazlarına benzer, son derece hassas ve mikro boyutlu tarayıcılarla bu engelin aşıldığını belirten Kulakoğlu, "Bu taramalar o kadar hassas ki tabletin içinde kalmış en küçük ayrıntıyı bile net bir şekilde görmemizi sağlıyor" dedi.
Mühürlü ve zarflı tabletlerdeki sırların bu yöntemle ilk kez eksiksiz olarak gün yüzüne çıktığını ifade eden Kulakoğlu, incelenen belgelerin büyük çoğunluğunun ticari sözleşmelerden oluştuğunu belirterek, "Günlük hayata, sosyal yaşama ilişkin veriler de çıkıyor ancak antik Kültepe arşivlerinin asıl öznesi her zaman para ve ticaret" diyerek sözlerini tamamladı.
Kaynak: AA
