Tarih öncesi döneme ait dünyanın en gizemli yapılarından biri olan Stonehenge’in sırrını çözecek büyüleyici bir keşfe imza atıldı. Arkeologlar, Stonehenge’den yaklaşık 5 kilometre uzaklıktaki Bulford köyünde, ünlü anıttan daha erken bir döneme ait, ahşaptan yapılma daha basit bir versiyon keşfettiklerini duyurdu.
Wessex Arkeoloji ekibi tarafından yürütülen çalışmalarda, yeni bulunan yapının tam 5 bin yıl önceye tarihlendiği belirlendi. Bu veri, keşfedilen alanın Stonehenge'den 500 yıl daha eski olduğu anlamına geliyor.
Sadece iki çukur ama kusursuz bir mühendislik
İlk bakışta sadece yerdeki iki çukurdan ibaret olan yeni alan, detaylı incelemelerin ardından bilim insanlarını şaşkına çevirdi. Uzmanlar, bu çukurların yılın en uzun ve en kısa günleri olan yaz ve kış gündönümlerinde Güneş ile tam olarak hizalanan dev ahşap direkleri taşıdığını kanıtladı.
Birbirinden 120 metre uzaklıkta konumlandırılan ve yükseklikleri 2 ila 4 metre arasında değişen bu ahşap direkler zamanla çürüyerek yok olsa da bıraktıkları izler matematiksel bir dehanın ürünü.
Kazıyı yöneten emektar arkeolog Phil Harding, kurşunkalem ve cetvelle yaptığı ilk ölçümlerde çukurların yaz gündönümündeki gün doğumu yönünü işaret ettiğini fark etti. Keşfi kariyerinin en önemli anı olarak niteleyen Harding, heyecanını şu sözlerle paylaştı:
"Bu iki direk çukuru bize 5 bin yıl önceki insanlar hakkında çok şey anlatıyor. Tüm topluluğun nasıl düşündüğünü, nasıl davrandığını ve göklere nasıl saygı gösterdiğini gözler önüne seriyor."
Astronomik analiz tam not verdi
Yüzyıllar boyunca Güneş, Ay ve yıldızların konumlarının çok yavaş da olsa değişmesi nedeniyle, alanın kozmik haritası bilim insanları tarafından bilgisayar ortamında yeniden inşa edildi.
Bournemouth Üniversitesi ve Skyscape Academy'den arkeoastronom Dr. Fabio Silva, 5 bin yıl önceki gökyüzünü simüle ettiklerini belirterek, "Direklerin genişliğini hesaba kattığınızda hizalanma tamamen, milimetrik olarak doğru. Yaz gündönümünde gün doğumuna ve kış gündönümünde gün batımına hassas biçimde hizalanmış" açıklamasında bulundu.
Nadir Neolitik bıçak ve kemikler
Bulford’daki alan sadece iki çukurdan ibaret değil; çevresinde tarih öncesi sakinlere ait onlarca başka çukur ve değerli eserler de bulundu. Gelişmiş radyokarbon tarihleme yöntemiyle yaşları doğrulanan buluntular arasında şunlar dikkat çekiyor:
Disk şeklinde yuvarlatılmış, son derece nadir ve yüksek işçilikli bir Neolitik bıçak, toprağa dik bir şekilde gömülmüş olarak bulundu. Harding, bunun sembolik veya dinsel bir anlamı olabileceğini düşünüyor.
Alanda bulunan kaliteli çanak çömlek parçaları, insanların burada sadece ayinler için değil, dev ziyafetler ve kutlamalar için bir araya geldiğini gösteriyor.
Kazı aracı olarak kullanılan boynuzlar ile işlenmiş kemikler, dönemin günlük yaşamına ışık tutuyor.
Stonehenge'i inşa edenlerin ilk evi olabilir
Bu gizemli yapının ilk izleri, yaklaşık 10 yıl önce bölgede yeni askeri konutlar için arazi temizlenirken bulunmuştu ancak gökyüzü konumlandırmasını içeren detaylı analizler günümüzde tamamlanabildi.
Alan, Stonehenge'deki ilk toprak işlerinin yapıldığı en erken evreyle (taşların dikilmesinden yarım binyıl öncesiyle) birebir eşleşiyor. English Heritage Tarih Küratörü Dr. Jennifer Wexler, keşfin devasa önemini şu sözlerle özetliyor:
"Bulford keşfi aslında Stonehenge'in ilk aşamalarını inşa eden insanların burada yaşamış olabileceğini ya da en azından oradaki inşaat çalışmaları için mevsimsel olarak burada toplandıklarını gösteriyor."
Antik insanlar neden güneş'e tapıyordu?
Dr. Wexler’a göre, hem Stonehenge'i inşa edenler hem de Bulford’dakiler erken dönem çiftçileriydi ve geçim kaynakları doğrudan mevsimlerin döngüsüne ve Güneş'in hareketlerine bağlıydı.
Günümüzde binlerce insan yaz gündönümünde Stonehenge’e akın etse de 5 bin yıl önceki antik topluluklar için asıl kritik an kış gündönümüydü. Işığın adeta söndüğü ve karanlığın çöktüğü kış döneminde, antik insanlar Güneş'in geri dönüşünü garantilemek ve baharın gelip hayvanlarının gelişmesini umut etmek için bu kutsal alanlarda devasa ritüeller gerçekleştiriyordu.
Kaynak: BBC
