Avrupa'da İkinci Dünya Savaşı'nın ardından yaşanan en büyük insanlık trajedisi olarak tarihe geçen Srebrenitsa Soykırımı'nın üzerinden 31 yıl geçti. Aradan geçen onlarca yıla rağmen 1000'i aşkın soykırım kurbanının naaşına halen ulaşılamadı.
Bosna Savaşı'nın son döneminde, BM kararıyla "güvenli bölge" statüsünde bulunan Srebrenitsa, 11 Temmuz 1995'te savaş suçlusu Ratko Mladic komutasındaki Bosnalı Sırp birlikleri tarafından işgal edildi.
Kentin işgal edilmesinin ardından binlerce Boşnak sivil, Potoçari'deki BM üssüne sığınarak Hollandalı barış gücü askerlerinden koruma bekledi. Ancak Hollandalı askerlerin kontrolündeki üsse sığınan siviller, Bosnalı Sırp güçlerine teslim edildi.
Sistematik katliam ve toplu mezarlar
Sırp birlikleri; kadın ve çocukların Boşnak askerlerin kontrolündeki bölgelere geçmesine izin verirken, erkekleri sistematik şekilde ayırdı. Ormanlık alanlar, fabrikalar ve depolarda gerçekleştirilen infazlarda en az 8 bin 372 Boşnak erkek ve çocuk katledildi.
Kurbanlar, suçun izlerini gizlemek amacıyla toplu mezarlara gömüldü. Suçun üstünü örtmek isteyen Sırp güçleri, daha sonra birçok toplu mezarı iş makineleriyle açarak cenazeleri farklı bölgelere dağıttı. Bu yöntem, kurbanların kimlik tespit çalışmalarını son derece zorlaştırdı.
Mahkeme kararıyla tescillenen soykırım
Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi (ICTY) ve Uluslararası Adalet Divanı (UAD), 2007 yılında verdiği kararla Srebrenitsa ve çevresinde yaşananların uluslararası hukuk açısından soykırım niteliği taşıdığına hükmetti.
Yargılamalar kapsamında Bosnalı Sırp ordusunun komutanı Ratko Mladic ile siyasi lider Radovan Karadzic başta olmak üzere çok sayıda üst düzey isim müebbet ve ağır hapis cezalarına çarptırıldı.
Potoçari'de 31 yıllık arayış süreçleri
Bugüne kadar Srebrenitsa kurbanlarına ait cenazeler, 77'si toplu mezar olmak üzere 150 farklı noktada yürütülen kazılarda ortaya çıkarıldı. DNA analizleriyle kimliği belirlenen kurbanlar, her yıl 11 Temmuz'da Potoçari Anıt Mezarlığı'nda düzenlenen törenlerle son yolculuğuna uğurlanıyor.
Bugüne kadar anıt mezarlıkta 6 bin 772 soykırım kurbanı defnedilirken, 250 kurban ise ailelerinin talebi doğrultusunda yerel mezarlıklarda toprağa verildi. Ancak 1000'den fazla kişinin cenazesine halen ulaşılamadı.
Bugün 10 kurban daha toprağa veriliyor
Soykırımın 31. yıl dönümünde, kimlik tespiti tamamlanan 10 kurban daha Potoçari Anıt Mezarlığı'nda düzenlenecek törenle defnedilecek. Törenle birlikte anıt mezarlıktaki kurban sayısı 6 bin 782'ye yükselecek.
Bu yıl toprağa verilecek 10 kurbandan en genci katledildiğinde henüz 20 yaşındayken, en yaşlısı ise 56 yaşındaydı.
Aradan geçen 31 yıla rağmen Srebrenitsa'da düzenlenen her anma töreni; sadece yeni bulunan kurbanların son yolculuğuna uğurlandığı bir defin günü değil, dünyanın gözü önünde işlenen bu soykırımın unutulmaması ve benzer trajedilerin bir daha yaşanmaması için verilen tarihi bir mücadele simgesi olmayı sürdürüyor.
Kaynak: AA
