Türkiye’de sigara fiyatlarının, yol açtığı ekonomik ve sağlık maliyetlerinin çok altında kaldığına yönelik çarpıcı bir uyarı geldi. Uzmanlara göre mevcut paket fiyatları, sigara bırakmayı teşvik etmek bir yana, tütün kullanımının düşmesini sağlamaya yetmiyor.
Cumhurbaşkanlığı Sağlık Politikaları Kurulu Üyesi Prof. Dr. Toker Ergüder, Yeşilay’ın yaptığı çalışmaya atıfla, sigaranın Türkiye ekonomisine yıllık maliyetinin en az 24 milyar dolar olduğunu açıkladı. Ergüder, bu rakamın yalnızca görünen maliyetleri kapsadığını, dolaylı ve hesaplanamayan giderlerle birlikte gerçek yükün çok daha yüksek olabileceğini vurguladı.
“Gerçek Maliyet Çok Daha Yüksek”
Türkiye Gazetesi’nden Cemal Ekre Kurt’un haberine göre Ergüder, sigaraya bağlı hastalıklar, iş gücü kaybı, ilaç ithalatı ve tedavi giderleri gibi birçok kalemin tam olarak hesaplanamadığını belirterek, “Sigaraya bağlı hastalıklara ne kadar harcadığımızı, yurt dışından ne kadar ilaç getirdiğimizi net olarak ortaya koyamıyoruz. Bu nedenle gerçek maliyet açıklanan rakamların çok üzerinde olabilir” dedi.
En Etkili Silah: Vergi ve Fiyat Politikası
Ergüder, sigarayla mücadelede en etkili aracın Hazine ve Maliye Bakanlığı olduğunu söyledi. 2008-2012 yılları arasında yapılan yüksek oranlı zamların hem tüketimi azalttığını hem de kamu gelirlerini artırdığını hatırlatan Ergüder, bu dönemde tütün kullanımında yüzde 14’lük düşüş yaşandığını ifade etti.
Ancak 2013 sonrası dönemde sigara fiyatlarının satın alma gücüne göre yeterince artırılmadığını vurgulayan Ergüder, bugün OECD ve Avrupa ülkeleri arasında sigaranın en ucuz olduğu ülkelerden birinin Türkiye olduğunu söyledi. Bu durumun, sigara içme oranlarının düşmemesinde önemli bir etken olduğu belirtiliyor.
“Bir Pide Parasına 3 Paket Sigara”
İngiltere örneğini veren Ergüder, bir paket sigaranın yaklaşık 15 sterlin (yaklaşık 874 TL) olduğunu, buna karşılık Türkiye’de bir pide parasına üç paket sigara alınabildiğini söyledi. Çok uluslu tütün şirketlerinin “zam yapılırsa enflasyon ve kaçakçılık artar” yönündeki baskılarına da dikkat çeken Ergüder, yapılan analizlerde sigara fiyatları ile enflasyon arasında anlamlı bir ilişki bulunmadığını ifade etti.
“Paket Fiyatı En Az 300 TL Olmalı”
Uluslararası karşılaştırmalara göre sigara fiyatlarının dünyada yaklaşık 5 litre benzin fiyatına eş değer olması gerektiğini belirten Ergüder, bu hesaba göre Türkiye’de bir paket sigaranın en az 300 TL olması gerektiğini söyledi.