Rize'de atadan kalma ayı savarı: carimangana sistemi ile yaban mersini bahçeleri koruma altına alınıyor

Rize'de atadan kalma ayı savarı: carimangana sistemi ile yaban mersini bahçeleri koruma altına alınıyor

Rize’nin Pazar ilçesinde, ayıların zarar verdiği yaban mersini bahçeleri, yöre halkının 'carimangana' adını verdiği geleneksel sistemle korunmaya çalışılıyor. Yörenin sakinleri, çoğunlukla likapa veya mavi yemiş olarak bilinen yaban mersini ekmeyi tercih etti. Tarım ve Orman İl Müdürlüğü'nden destek alan çiftçiler, bahçelerine yaban mersini fidanları dikerek hasat sürecine başladı.

Aniden ortaya çıkan ayı saldırıları, üreticileri çözüm arayışına yöneltti. Atalardan kalma 'carimangana' adı verilen ayı savar sistemi, bu tehdit karşısında devreye girdi. Uzun bir ağacın bir kısmı oyarak havuz haline getirilip, tahterevalli şeklinde yere sabitlenirken; havuzun üzerine su akmasını sağlayan bir sistem kuruldu. Aynı yere odun değdiğinde ses çıkaracak tenekeler yerleştirildi. Su akışı sayesinde havuz dolduğunda ağaç su ağırlığıyla yere iniyor ve su boşaldığında tekrar yukarı çıkarak tenekelere vurarak yüksek ses çıkarıyor. Bu ses, ayıları uzak tutuyor.

Çiftçiler geleneksel yöntemle ürünlerini koruyor

Irmak köyü sakinlerinden Mustafa Çatan, çayla birlikte ek gelir sağlamak amacıyla yaban mersini yetiştirme kararı aldıklarını ve mahsullerini korumak için geleneksel bir sistem uyguladıklarını belirtti. Çatan, “Bu çok meşakkatli bir iş. Yağışlı bir bölgede yaşıyoruz ve soğuk hava depomuz yok, bu nedenle hemen tüketilmelidir. Ayı saldırıları artmaya başlayınca atalarımızın kullandığı ilkel bir ayı savar sistemi kurmayı tercih ettik. Şimdilik işe yaradı.” dedi.

Yine aynı sistemle birlikte çalışan İbrahim Ergül, geçmişte atalarının patates ve mısır gibi ürünlerini yaban hayvanlardan korumak için bu yöntemi kullandığını ifade ederek, “Suyun çanağa dolması ve ağırlık artınca boşalmadan kaynaklı ses, ayıları ürkütüp alandan uzak tutuyor.” şeklinde konuştu.

Ürünlerinin zarar görmesinden dert yanan çiftçiler

Bahçesinin ayı saldırısına uğramasından üzüntü duyduğunu dile getiren Yusuf Çatan, likapanın üretimi ve toplanmasının oldukça zahmetli olduğunu belirtti. “Bu kadar emek verdiğimiz ürünümüzün ayı saldırısına uğraması bizleri üzüyor. Mahvetti ortalığı.” ifadeleriyle duygularını dile getirdi.

RİZE PAZAR'DA TARIM MÜDÜRLÜĞÜ DESTEĞİYLE KURULAN MAVİ YEMİŞ (LİKAPA) BAHÇESİ, AYI SALDIRISINA UĞRARKEN, ÜRETİCİLER ÇÖZÜMÜ ATALARDAN KALMA İLKEL YÖNTEM OLAN ‘CARİMANGANA'DA BULDU