İSTANBUL – ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik başlattığı saldırılar ve İran’ın buna karşılık vermesiyle Orta Doğu’da yükselen gerilim bir ayı geride bırakırken, bu süreçte küresel piyasalarda enerji, gıda ve emtia fiyatları üzerinde ciddi baskı oluştu. Tedarik zincirlerinde yaşanan aksaklıklar ve enerji arzındaki bozulmalar, fiyatlamalarda dalgalanmalara neden olurken, küresel piyasalarda toplam değer kaybının yaklaşık 14 trilyon doları bulduğu hesaplandı.
Buna karşın, çatışmaların sona erebileceğine yönelik artan iyimserlik, piyasalarda pozitif fiyatlamaların öne çıkmasını sağladı. Yatırımcı güveninin yeniden tesis edilebileceğine dair beklentiler risk iştahını desteklerken, ABD Başkanı Donald Trump da New York Post’a verdiği röportajda İran ile savaşın uzun sürmeyeceğini belirtti. Trump, Beyaz Saray’da yaptığı açıklamada ise savaşın “iki ya da üç hafta içinde sona erebileceğini” ifade etti.
İran cephesinden de benzer mesajlar geldi. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, AB Konseyi Başkanı Antonio Costa ile yaptığı telefon görüşmesinde, saldırıların tekrarlanmaması koşuluyla savaşı bitirme iradesine sahip olduklarını dile getirdi. Bu gelişmeler, piyasalarda barış beklentilerini güçlendirdi.
Öte yandan ABD’nin bölgeye ek asker sevkiyatı yapması, çatışmaların tamamen sona ermesine ilişkin risklerin devam ettiğini gösterirken, jeopolitik gelişmelerin piyasaların yönü üzerindeki belirleyici rolünü koruduğu değerlendiriliyor. Bundan sonraki süreçte atılacak somut adımların, küresel risk iştahı üzerinde etkili olması bekleniyor.
Makroekonomik veri tarafında da önemli gelişmeler izleniyor. ABD’de Conference Board Tüketici Güven Endeksi mart ayında 91,8’e çıkarak beklentilerin üzerine çıktı. Buna karşın JOLTS açık iş sayısı şubatta 6 milyon 882 bine gerileyerek beklentilerin altında kaldı. İşe alım sayısının da Nisan 2020’den bu yana en düşük seviyeye inmesi, iş gücü piyasasına ilişkin risklerin sürdüğüne işaret etti. Bu tablo, ABD Merkez Bankası’nın (Fed) yıl içinde faiz indirimine gidebileceği beklentilerini yeniden gündeme taşıdı.
Fed Başkanı Jerome Powell’ın enflasyon beklentilerinin kontrol altında olduğunu ancak jeopolitik risklerin belirsizliğini koruduğunu vurgulayan açıklamaları da piyasalarda temkinli iyimserliği destekledi. Gözler ise ABD’de açıklanacak tarım dışı istihdam verisine çevrildi.
ABD Gümrük ve Sınır Muhafaza birimi (CBP), Trump döneminde uygulanan ve Yüksek Mahkeme tarafından yasaya aykırı bulunan tarifelerin iadesine ilişkin başvuruların 45 güne kadar sürebileceğini duyurdu. Rusya’nın mineral gübre üretiminde kullanılan kükürt ihracatına yönelik yasağı uzatması da emtia piyasalarında dikkat çeken bir diğer gelişme oldu.
Tahvil piyasalarında ise satış baskısı azaldı. ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi hafta başından bu yana 14 baz puan düşerek yüzde 4,29 seviyesine geriledi. Dolar endeksi ise jeopolitik risklerin azalmasıyla 99,7 seviyesine kadar geriledikten sonra 99,8 civarında dengelendi.
Altın fiyatları, savaşın sona ermesiyle enflasyonist baskıların hafifleyebileceği beklentisiyle destek bulurken, ons altın yüzde 0,3 artışla 4 bin 679 dolardan işlem gördü. Buna karşılık Hürmüz Boğazı’na ilişkin risklerin devam etmesi Brent petrol fiyatlarını yukarı taşımayı sürdürdü ve varil fiyatı yüzde 1,3 artışla 103,4 dolara ulaştı.
ABD borsaları da iyimserlikten payını aldı. New York borsasında Dow Jones endeksi yüzde 2,49, S&P 500 yüzde 2,91 ve Nasdaq yüzde 3,83 yükseldi. Şirketler tarafında Nvidia’nın Marvell’e 2 milyar dolarlık yatırım yapması hisseleri yüzde 12,8 artırırken, CoreWeave’in finansman haberi hisselerine yüzde 12 değer kazandırdı. McCormick hisseleri ise Unilever ile anlaşma sonrası yüzde 6,1 geriledi.
Avrupa borsaları da benzer şekilde yükselişle kapandı. İngiltere’de FTSE 100 yüzde 0,48, Almanya’da DAX 40 yüzde 0,52, Fransa’da CAC 40 yüzde 0,57 ve İtalya’da FTSE MIB 30 yüzde 1,11 artış kaydetti. Avro Bölgesi’nde enflasyon martta yıllık yüzde 2,5’e çıkarak ECB hedefinin üzerine çıktı. Enerji fiyatlarındaki artış bu yükselişte etkili oldu.
Almanya’da açıklanan verilere göre işsiz sayısı martta 3,21 milyona gerilerken, işsizlik oranı yüzde 6,4 oldu. Öte yandan Bundesbank, ülkenin toplam kamu borcunun 2,84 trilyon avroya yükseldiğini açıkladı. ECB Başkanı Christine Lagarde’ın ise Orta Doğu’daki gerilimin etkilerinin kısa süreli olacağına yönelik iyimser görüşlere katılmadığı ve sürecin daha uzun etkiler yaratabileceğini ifade ettiği bildirildi.
Asya piyasalarında ise adeta ralli havası hakim. Trump’ın savaşın kısa sürede sona erebileceğine yönelik açıklamaları sonrası Japonya’da Nikkei 225 yüzde 4,6, Güney Kore’de Kospi yüzde 8,1, Hong Kong’da Hang Seng yüzde 2 ve Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 1,4 yükseldi. Japonya’da Tankan Endeksi beklentilerin üzerine çıkarken, Çin’de imalat PMI verisi beklentilerin altında kaldı.
Yurt içinde ise Borsa İstanbul yükselişle günü tamamladı. BIST 100 endeksi yüzde 1,30 artarak 12.790,98 puana çıktı. VİOP’ta BIST 30 endeksine dayalı kontrat da yüzde 1,4 değer kazandı. Dolar/TL ise 44,48 seviyelerinde işlem gördü.
Analistler, piyasalarda ABD-İran hattındaki gelişmelerin yanı sıra yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirterek, BIST 100 endeksinde 12.900 ve 13.000 seviyelerinin direnç, 12.700 ve 12.600 seviyelerinin destek konumunda olduğunu ifade etti.
Bugün yurt içinde ve dışında açıklanacak veriler ise şöyle:
-
10.00 Türkiye, mart ayı İSO imalat sanayi PMI
-
10.55 Almanya, mart ayı imalat sanayi PMI
-
11.00 Avro Bölgesi, mart ayı imalat sanayi PMI
-
11.30 İngiltere, mart ayı imalat sanayi PMI
-
12.00 Avro Bölgesi, şubat ayı işsizlik oranı
-
14.00 ABD, haftalık mortgage başvuruları
-
15.15 ABD, mart ayı ADP özel sektör istihdamı
-
15.30 ABD, şubat ayı perakende satışlar
-
16.45 ABD, mart ayı imalat sanayi PMI
-
17.00 ABD, mart ayı ISM imalat sanayi PMI
