İran’da yeni dönem: Mücteba Hamaney, Uzmanlar Meclisi kararıyla yeni dini lider oldu

İran’da beklenen liderlik düğümü çözüldü. Reuters, Anadolu Ajansı, Bloomberg HT ve Al Jazeera gibi kaynakların aktardığına göre, Uzmanlar Meclisi, Ali Hamaney’in ardından ülkenin yeni dini lideri olarak oğlu Mücteba Hamaney’i belirledi. Seçimin, mecliste güçlü destekle sonuçlandığı bildiriliyor. 

Mücteba Hamaney uzun süredir İran siyasetinde perde arkasındaki en etkili isimlerden biri olarak anılıyordu. Resmî olarak öne çıkan bir seçilmiş makamda bulunmasa da, özellikle muhafazakâr dinî çevreler ve Devrim Muhafızları içindeki etkisi nedeniyle yıllardır “olası halef” senaryolarında ilk sıralarda gösteriliyordu. 

Bu karar, İran rejimi açısından sadece bir isim değişikliği değil; aynı zamanda sistemin kriz anında nasıl bir devamlılık modeli tercih ettiğini de gösteriyor. Çünkü Mücteba Hamaney’in seçilmesi, İran İslam Cumhuriyeti’nin monarşi karşıtı kuruluş söylemine rağmen fiilen aile içi bir güç devrini gündeme getirdi. Bu yönüyle atama, içeride meşruiyet tartışmalarını, dışarıda ise İran’ın daha sert ve daha kapalı bir hatta ilerleyip ilerlemeyeceği sorusunu büyüttü. 

Seçimin zamanlaması da dikkat çekici. Karar, Ali Hamaney’in ABD-İsrail saldırılarında öldürüldüğüne ilişkin haberlerin ardından geldi. Yeni liderlik ilanı, İran’ın savaş baskısı altındayken yönetim boşluğu oluşmasını engelleme hamlesi olarak okunuyor. Nitekim Al Jazeera’nın aktardığına göre İran’daki siyasi ve askerî yapı kısa sürede Mücteba Hamaney’e bağlılık mesajı vermeye başladı. 

Bundan sonraki asıl mesele şu olacak: Mücteba Hamaney, babasının kurduğu dengeyi sürdüren bir “koruyucu lider” mi olacak, yoksa savaş ve baskı ortamını gerekçe gösterip daha sert bir güvenlik-devlet modelini mi derinleştirecek? İlk işaretler, Tahran’ın geri adım değil, merkezîleşme ve sertleşme yönünde bir tercih yaptığını gösteriyor. Bu da hem bölgesel gerilimi hem de enerji piyasalarındaki tedirginliği artırabilir. Bu son cümle bir analizdir; dayanağı, seçim sonrası uluslararası basında öne çıkan değerlendirmelerdir.