ABD Başkanı Donald Trump’ın Davos dönüşü yaptığı açıklamalar ve ABD basınında yer alan haberler, İran’a yönelik yeni bir askeri saldırı ihtimalini güçlendirdi. Air Force One uçağında gazetecilerin sorularını yanıtlayan Trump, bölgede artan askeri varlığa dikkat çekerek, “O yöne doğru ilerleyen çok sayıda gemimiz var. Bölgede güçlü bir deniz varlığı oluşturduk. Gelişmeleri yakından izliyoruz” ifadelerini kullandı.
Trump’ın bu sözleri, Washington’un İran dosyasında askeri seçeneği yeniden masaya koyduğuna işaret ederken, ABD medyasında yer alan bilgiler de sahadaki hareketliliği doğruluyor.
F-15’ler Ürdün’de, Lojistik Hatlar Açıldı
Wall Street Journal’ın haberine göre, İran’a yönelik muhtemel bir saldırı senaryosu kapsamında F-15 savaş uçakları Ürdün’e konuşlandırıldı. Aynı haberde, C-17 tipi nakliye uçaklarıyla üsse askeri ekipman ve lojistik malzeme sevkiyatı yapıldığı belirtildi. Gazeteye konuşan kaynaklar, Trump yönetiminin İran’a karşı “kararlı askeri operasyonlar” ve uygun koşullarda rejim değişikliğini içeren seçenekleri masada tuttuğunu aktardı.
Uçak Gemisine Talimat Doğrudan Trump’tan
The War Zone’a konuşan ABD’li bir yetkili ise, Basra Körfezi yönünde hareket ettiği bildirilen USS Abraham Lincoln uçak gemisinin rotasının Trump’ın talimatıyla değiştirildiğini öne sürdü. Yetkili, bölgeye ilave kargo uçakları ve havada yakıt ikmal tankerlerinin de gönderildiğini belirterek, CENTCOM kapsamındaki askeri faaliyetlerin belirgin şekilde yoğunlaştığını ifade etti.
Bu gelişmeler, Washington ile Tahran arasındaki gerilimin yeni ve daha sert bir aşamaya taşınabileceği yönündeki değerlendirmeleri güçlendirdi.
İran, ABD’nin Büyük Güç Stratejisinin Merkezinde
Uluslararası analizlerde, İran’a yönelik olası bir saldırının yalnızca Ortadoğu’yu değil, Avrasya dengelerini de doğrudan etkileyeceği vurgulanıyor. The Cradle yazarı Abbas al Zein’e göre, Washington artık İran’ı izole bir bölgesel mesele olarak değil, Çin ve Rusya ile yürütülen büyük güç rekabetinin ayrılmaz bir parçası olarak ele alıyor.
Bu yaklaşım, Carnegie Endowment’ın “Amerika’ya Yönelik Gelecekteki Tehditler” raporundaki bulgularla da örtüşüyor. Raporda, İran’ın Rusya’nın coğrafi izolasyonunu kıran ve Çin’in enerji güvenliğini ABD baskısına rağmen sürdüren kritik bir aktör olduğu vurgulanıyor. Analistlere göre, İran’da yaşanacak büyük ölçekli bir istikrarsızlık, Çin ve Rusya’yı da hedef alan daha geniş bir stratejik ablukaya dönüşebilir.
Moskova İçin İran: Güney Kanadın Kilidi
Rusya açısından İran, yalnızca siyasi bir ortak değil, aynı zamanda jeopolitik bir zorunluluk olarak görülüyor. Valdai Kulübü kaynaklı analizlerde, İran’ın Uluslararası Kuzey-Güney Ulaşım Koridoru (INSTC) üzerinden Avrasya’yı Hint Okyanusu’na bağlayan tek kara köprüsü olduğuna dikkat çekiliyor. Bu hat, NATO’nun Baltık ve Akdeniz’deki baskısına karşı Moskova’ya güneyden stratejik bir nefes alanı sağlıyor.
Rusya Uluslararası İlişkiler Konseyi (RIAC) verileri de, İran üzerinden kurulan bu coğrafi bağın Kafkasya ve Orta Asya’nın parçalanmasını önleyen ortak bir çıkar zemini yarattığını ortaya koyuyor.
Pekin’in Enerji ve Kuşak-Yol Hesabı
Benzer bir tablo Çin için de geçerli. Dış İlişkiler Konseyi’nin (CFR) çalışmalarında İran, Kuşak ve Yol Girişimi’nin en kritik bağlantı noktalarından biri olarak tanımlanıyor. İran, Çin’e ABD kontrolündeki deniz yollarını baypas ederek Akdeniz’e uzanan alternatif kara ve enerji koridorları sağlıyor.
Ekonomik boyutta ise İran, Batı yaptırımlarını zayıflatan alternatif finans ve enerji düzeneklerinin merkezinde yer alıyor. Çin’in günde yaklaşık 1,3 milyon varil İran petrolü satın alması ve ödemelerde Dijital Yuan gibi dolar dışı mekanizmaların kullanılması, Washington’un finansal baskı araçlarının etkisini sınırlıyor.
Avrasya’da Zincirleme Etki Riski
Uzmanlara göre, İran’a yönelik bir ABD saldırısı yalnızca Tahran’ı hedef almakla kalmayacak; Rusya’nın güney hattını, Çin’in enerji güvenliğini ve Avrasya içlerindeki ticaret koridorlarını da doğrudan baskı altına alacak. Bu nedenle olası bir askeri hamlenin, Avrasya jeopolitiğinde geniş çaplı ve uzun süreli bir sarsıntı yaratma potansiyeli taşıdığı değerlendiriliyor.
