İran Ateşkes İçin Tek Şartını Açıkladı: “Agresyon Tekrarlanmayacak Garantisi”

İran’ın Resmî Açıklamaları ve Şartları

• İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazim Garibabadi (10 Mart 2026 açıklaması): Bazı ülkeler İran’la temas kurarak çatışmanın durdurulması veya ateşkes için girişimde bulundu. Garibabadi, “Eğer bir ateşkes kurulacaksa veya savaş durdurulacaksa, İran’a karşı agresif eylemlerin tekrarlanmayacağına dair kalıcı bir garanti verilmesi gerekir” dedi. Bu, İran’ın sunduğu tek şart olarak vurgulanıyor, yani saldırıların kalıcı olarak sona ereceğine dair bağlayıcı güvence olmadan masaya oturmayacaklarını belirtiyor.

• Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi (NBC News röportajı ve önceki açıklamalar, Mart başı): “Biz ateşkes talep etmiyoruz. ABD ile müzakere etmek için hiçbir neden görmüyoruz” diyerek net bir ret verdi. Trump’ın “koşulsuz teslimiyet” talebini reddediyor ve “Agresyonu kim başlattıysa önce onu açıklamalı” diyor. Ateşkes için bile ön koşul olarak saldırıların tamamen durması ve kalıcı barış vurgusu yapıyor.

• İran tarafı genel olarak: Ateşkesin geçici bir mola değil, kalıcı çözüm olması gerektiğini söylüyor. Geçen yılki (Haziran 2025) 12 günlük savaş ateşkesinin “yeniden saldırmak için zaman kazandırdığı” görüşü hakim. Bu yüzden şimdi daha temkinliler ve maliyetin ABD/İsrail tarafına yüklenmesi stratejisi izliyorlar.

Bağlam ve Durum

• Trump yönetimi: “Koşulsuz teslimiyet” dışında anlaşma olmayacağını tekrarlıyor. İran’ın nükleer programını tamamen terk etmesi, balistik füzeleri sınırlaması ve rejim değişikliği benzeri talepler var.

• İran’ın pozisyonu: Teslimiyet yok, savunma devam ediyor. Bazı analistler ve X paylaşımlarında İran’ın stratejisi “maliyeti yükseltmek” üzerine: ABD üslerini, Körfez ülkelerini ve hatta Kıbrıs’taki üsleri vurarak Avrupa’yı bile sürece dahil etmek istiyor.

• Aracı girişimler: Yaklaşık 12 ülke (Katar, Umman, Suudi Arabistan vs.) ateşkes için ABD’ye başvurdu, ama İran “saldırılar sürerken konuşacak bir şey yok” diyor. İtalya aracılığıyla teklif geldiği iddia edildi, reddedildi.

Sonuç: Ateşkes şu an uzak görünüyor. İran’ın tek net şartı “agresyonun tekrarlanmayacağına dair kalıcı garanti”. Bu da pratikte ABD/İsrail’in operasyonları tamamen durdurması ve gelecekte saldırmayacağına dair uluslararası güvence anlamına geliyor. Diğer talepler (yaptırımların kalkması, İsrail’in bölgeden çekilmesi vs.) daha geniş müzakerelerde gelebilir, ama öncelik savunma ve caydırıcılık.