Küresel enerji arzının kalbi sayılan Hürmüz Boğazı’nda ticari gemi trafiğinin durması, doğal gaz piyasalarında sarsıcı bir etki yarattı. Dünya LNG ihracatının yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği bu kritik geçidin kapanması, özellikle Katar kaynaklı sevkiyatların sekteye uğramasıyla Avrupa’da fiyatları sert biçimde yukarı taşıdı. Katar’ın neredeyse tüm LNG ihracatı Hürmüz üzerinden uluslararası piyasalara ulaşıyordu.
Gerilimi tırmandıran gelişmelerden biri de İran’dan fırlatılan bir İHA’nın Katar’ın Ras Laffan Sanayi Şehri’ndeki QatarEnergy’ye ait LNG üretim tesisini hedef alması oldu. Saldırının ardından şirket üretimi durdurma kararı aldı. LNG sevkiyatının aksaması ve Katar’daki üretimin kesintiye uğraması, Avrupa gaz piyasasında ralliyi hızlandırdı.
Avrupa’nın en derin ve referans kabul edilen ticaret noktası olan Hollanda merkezli TTF’de nisan vadeli kontratlarda megavatsaat başı gaz fiyatı TSİ 14.20 itibarıyla 65,5 avroya çıktı. Oysa fiyatlar, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarından önce 27 Şubat’ta 31,95 avro seviyesinden kapanmıştı. Böylece Avrupa’da gaz fiyatları saldırılar öncesine kıyasla yüzde 100’ün üzerine çıkarken, yalnızca son bir günde artış oranı yüzde 47’ye ulaştı.
Küresel LNG kapasitesinin yaklaşık beşte birini barındıran Katar’da Ras Laffan ve Mesaieed tesislerinin eş zamanlı devre dışı kalması, uzmanlara göre 2022’de başlayan Rusya-Ukrayna Savaşı’ndan bu yana görülen en büyük arz şoklarından biri anlamına geliyor. QatarEnergy’nin mücbir sebep ilan etmesi, uzun vadeli sözleşmelere bağlı alıcıları belirsizlikle karşı karşıya bırakırken, spot piyasaya yönelim ihtimali fiyat baskısını artırıyor.
Hürmüz Boğazı’ndan petrol ve LNG taşıyan gemilerin geçiş yapamaması ise Avrupa ve Asya arasında ABD ve Avustralya kaynaklı alternatif LNG için rekabeti kızıştırıyor. Bu durum da fiyatları yukarı çeken bir diğer unsur olarak öne çıkıyor.
Rus gazına bağımlılığı azaltma kararı alan Avrupa için tablo daha da zorlayıcı. AB ülkelerinde doğal gaz depolarının doluluk oranı geçen yılın aynı dönemine göre daha düşük seviyede ve yüzde 30 civarında seyrediyor. Avrupa Birliği’nin arz güvenliğini izleyen Doğal Gaz Koordinasyon Grubu ise Orta Doğu’daki gelişmelerin etkilerini değerlendirmek üzere 4 Mart’ta toplanmaya hazırlanıyor.
Kaynak: AA
