İran’da Liderlik Yarışı: Rehberlik Makamı İçin İki Güçlü İsim Öne Çıkıyor
Ali Hamaney’in hayatını kaybettiğinin duyurulmasının ardından İran’da gözler, ülkenin en üst dini ve siyasi makamını belirleyecek olan Uzmanlar Meclisi’ne çevrildi. İran Anayasası’na göre yeni lider, 88 üyeden oluşan bu meclis tarafından seçiliyor.
Tahran’da 40 günlük ulusal yas ilan edilirken, siyasi kulislerde olası halefler konusunda değerlendirmeler hız kazandı. İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi’nin daha önce yaptığı “Sistem isimlere bağlı değil, gerekirse yeni lider anında seçilir” açıklaması, geçiş sürecinin kurumsal mekanizma içinde ilerleyeceği mesajı olarak yorumlandı.
Hasan Ruhani seçeneği
Öne çıkan isimlerden biri, 2013-2021 yılları arasında cumhurbaşkanlığı yapan Hasan Ruhani. Özellikle nükleer müzakere sürecindeki rolü ve Batı ile yürüttüğü diplomasi trafiğiyle tanınan Ruhani, daha ılımlı ve reformist çizgiye yakın bir profil olarak değerlendiriliyor. Devlet tecrübesi ve sistem içindeki geçmişi, onu bazı çevreler için güçlü bir aday haline getiriyor.
Ancak Ruhani’nin dini liderlik makamı için gerekli görülen yüksek düzeyde dini otorite ve fıkıh yetkinliğine sahip olup olmadığı tartışma konusu olmaya devam ediyor. İran’da rehberlik makamı yalnızca siyasi değil, aynı zamanda üst düzey dini meşruiyet gerektiriyor.
Hasan Humeyni faktörü
Kulislerde adı geçen bir diğer önemli isim ise, İran İslam Cumhuriyeti’nin kurucusu Ruhullah Humeyni’nin torunu Hasan Humeyni. Soy bağı ve dini kimliği nedeniyle sembolik gücü yüksek bir figür olarak görülüyor.
Geçmişte reformistlere yakın durduğu yönündeki değerlendirmeler nedeniyle muhafazakâr çevrelerle mesafeli bir ilişki yürüttüğü bilinen Hasan Humeyni’nin, özellikle kriz dönemlerinde uzlaşı sağlayabilecek bir isim olabileceği ifade ediliyor.
Uzmanlar Meclisi’nin önümüzdeki süreçte atacağı adım, yalnızca İran iç siyaseti açısından değil, bölgesel dengeler bakımından da belirleyici olacak. İran’da liderlik makamının kim tarafından ve hangi siyasi-dini dengeyle doldurulacağı, yeni dönemin yönünü tayin edecek en kritik unsur olarak görülüyor.
Son Söz Uzmanlar Meclisi’nde
İran’da dini liderlik makamına kimin geçeceğine 88 üyeli Uzmanlar Meclisi karar verecek. Anayasa gereği lider, meclis üyelerinin gizli oylamasıyla belirleniyor. Meclisin kısa süre içinde toplanarak resmi süreci başlatması beklenirken, geçici bir Liderlik Konseyi oluşturulması da anayasal seçenekler arasında yer alıyor.
İsrail ve ABD’nin İran’a yönelik saldırılarının sürdüğü hassas bir dönemde yaşanan bu liderlik değişimi, yalnızca ülke içindeki güç dengelerini değil, bölgesel güvenlik mimarisini de doğrudan etkileme potansiyeli taşıyor. Seçilecek yeni liderin profili, İran’ın dış politika rotası ve güvenlik stratejisinin şekillenmesinde belirleyici olacak.
