Toroslar'da üzüm pekmezi geleneği sona erdi: 77 yaşındaki Fatma tecrübesiyle öne çıkıyor

Antalya'nın Akseki ve İbradı ilçelerinde yaklaşık bir ay önce başlayan geleneksel üzüm pekmezi yapımındaki son aşama tamamlanmak üzere. Kasım ayının ortalarına yaklaşırken, bağlarda satılmayan üzümler toplanarak, eski yöntemlerle pekmeze dönüştürülüyor.

Pekmez sezonunun sonuna gelindi

İbradı ilçesinde yaşayan 77 yaşındaki Fatma Yamansoy, her yıl baharın müjdecisi olarak kabul edilen pekmez sezonunu en son tamamlayan isim olarak biliniyor. “Üzümler iyice tatlanmadan pekmez yapmıyorum” diyen Yamansoy, pekmezin kalitesinin üzümlerin olgunluğuna bağlı olduğunu belirtiyor. Yaklaşık bir haftalık yoğun emek ve sabırla yapılan bu işlem, bölgenin kültürel mirasını da yaşatıyor.

Gelenekten geleceğe pekmez yapımı

Fatma Yamansoy, pekmez yapımında kullandığı 100 yılı aşkın geçmişe sahip ağaçtan oyma şıra çıkarma teknesi ile dikkat çekiyor. Bu eski tekne ailelerinin önemli bir mirası olarak kabul ediliyor. Üzümlerin şırasını çıkarırken bu geleneği sürdürdüğünü anlatan Yamansoy, “Üzümleri teknenin içinde çiğneyerek suyunu çıkarıyoruz. Bunu büyüklerimizden öğrendik,” diyor.

Üzüm şırasının kaynatılması süreci de oldukça dikkat edilmesi gereken bir aşama. Şıra, meşe külüyle kaynatıldıktan sonra uzun bir süre bekletilir. Yavaş yavaş kıvama geldiğinde ise pekmez haline dönüşüyor. Yamansoy, “Bu işlemler oldukça emek istiyor ve yaklaşık 7-8 saat sürüyor,” diyerek sürecin zorluğuna vurgu yapıyor.

Bölgedeki pekmez geleneği, yalnızca bir yiyecek hazırlığı değil, aynı zamanda gelecek nesillere aktarılması gereken bir kültürel miras olarak da önem taşıyor. Ürünlü Mahallesi'nde çiftçilik yapan Yamansoy, yaptıkları pekmezin bir bölümünü kış süresince ihtiyaçları için saklıyor, fazlasını ise isteyenlere satarak ekonomilerine katkı sağlıyor.

Bu yıl üzüm üretiminin düşmesi, pekmez verimini de etkilemiş durumda. Yamansoy, “Bu yıl hava şartları nedeniyle üzüm az oldu, bu nedenle pekmezimiz de az çıktı,” diyerek durumun zorluğuna dikkat çekiyor.

Yıllar geçse de, Toroslar'da asırlık geleneklerin yaşatıldığı bu pekmez yapımı, aynı zamanda bölgenin kır yaşamının da simgesi olmaya devam ediyor. Otomasyonun artışına rağmen, bu tür geleneksel yöntemler bölge halkı için değerini koruyor.

Bölgedeki pekmezlerin kilogram fiyatı ise 500 ile 600 lira arasında değişiyor; bu da el emeğinin değerini bir kez daha ortaya koyuyor.

Sırrı meşe külünde saklı: Toroslar'da pekmez mesaisi sona erdi