Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Ankara’da medya kuruluşlarının temsilcileriyle bir araya geldiği iftar programında, Orta Doğu’daki tırmanan gerilime ilişkin kapsamlı değerlendirmelerde bulundu. Son gelişmelerin yalnızca bölgeyi değil küresel istikrarı da tehdit ettiğini vurgulayan Fidan, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ilk etapta İran’ın bölgedeki vekil unsurlarında belirgin bir hareketlilik yaratmadığını, ancak Hizbullah cephesinde bazı kıpırdanmalar gözlendiğini söyledi.
İran içinde şu aşamada rejim değişikliğine yol açacak ölçekte bir toplumsal dalgalanma görülmediğini belirten Fidan, en kötü senaryonun çatışmaların genişleyerek tüm bölgeyi içine alan bir istikrarsızlık ortamına dönüşmesi olduğunu kaydetti. Enerji boyutunun da kritik olduğuna işaret eden Fidan, İran’dan doğal gaz akışının kesilmesi ya da Körfez’den enerji tedarikinde ciddi aksama yaşanmasının küresel arz güvenliği açısından büyük risk doğurabileceğini dile getirdi. Hürmüz Boğazı’nın kapanmasının ise finans ve enerji piyasalarında sert dalgalanmalara yol açabileceğini ifade etti.
Çatışmanın askeri, siyasi, ekonomik ve enerji boyutlarını ayrı ayrı analiz ettiklerini aktaran Fidan, Türkiye’nin temel talebinin karşılıklı saldırıların durması ve yeniden diplomasiye dönülmesi olduğunu vurguladı. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun İran tehdidini artık yalnızca askeri kapasiteyle değil rejimin kendisiyle ilişkilendirdiğini söyleyen Fidan, rejim değişikliği hedefinin açık şekilde dillendirildiğine dikkat çekti.
Türkiye’nin savaşın daha erken başlamasını engellemek için yoğun çaba gösterdiğini belirten Fidan, müzakerelerin ortasında çatışmanın başlamasının İran tarafından “diplomasinin ihanete uğraması” olarak görüldüğünü aktardı. İsrail ve ABD’nin uzun vadede İran’ı gelecekte tehdit oluşturamayacak bir noktaya çekmek isteyebileceğini ifade etti.
İran’ın ise maliyet üretme stratejisi izlediğini belirten Fidan, Körfez’deki enerji hedeflerine yönelik saldırıların bu kapsamda değerlendirilebileceğini söyledi. Ancak Tahran’ın bu yolla beklediği uluslararası baskının oluşmayabileceğini dile getirdi. İran’ın elindeki füze ve insansız hava aracı kapasitesinin İsrail’i ciddi şekilde rahatsız edebileceğini de ekledi.
Terörle mücadele başlığında ise Fidan, terörsüz Türkiye hedefinin terörsüz bir bölgesel denklemle mümkün olabileceğini vurguladı. PKK’nın bölgedeki kırılganlıklardan faydalanan bir yapı olduğunu belirten Fidan, sürecin hem Meclis hem de siyasi partiler nezdinde devam ettiğini söyledi.
Türkiye’nin olası tehditler karşısında her zaman kendini koruyacak irade ve kapasiteye sahip olduğunu ifade eden Fidan, bölgesel gerginliğin azaltılması için Avrupa ve Körfez ülkeleriyle yoğun diplomasi yürütüldüğünü aktardı. AB yetkilileri ve Avrupa liderleriyle temasların sürdüğünü belirten Fidan, barış için ortak çalışma çağrısı yaptıklarını dile getirdi.
Bölgede yaşayan Türk vatandaşlarının durumuna ilişkin de bilgi veren Fidan, şu ana kadar herhangi bir can kaybı yaşanmadığını, İran’daki yaklaşık 20 bin vatandaşın durumunun yakından takip edildiğini söyledi. Konsolosluk birimlerinin 24 saat esasına göre çalıştığını, sınır kapılarından geçişlerin sürdüğünü ifade etti.
Olası bir göç dalgasına karşı da ilgili kurumlarla koordinasyon içinde hazırlıkların yapıldığını belirten Fidan, şu aşamada İran’ın kendi vatandaşlarının çıkışına izin vermediğini söyledi.
Gazze’deki gelişmelerin de bölgesel savaştan olumsuz etkileneceğini kaydeden Fidan, Türkiye’nin insani yardım konusunda en aktif ülkelerden biri olduğunu, uluslararası barış gücü konusunda ise şu ana kadar resmi bir talep gelmediğini aktardı.
Son olarak CAATSA yaptırımları ve Avrupa güvenlik mimarisine değinen Fidan, Türkiye’nin kendi bölgesinde oluşacak yeni güvenlik yapılanmalarında yer almaya hazır olduğunu vurguladı.
