23 Nisan’ın milli bayram olarak kabul edilmesi, Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş sürecindeki en önemli dönüm noktalarından biri olarak tarihe geçti. Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin açılışının üzerinden henüz bir yıl geçmişken, 23 Nisan 1921 tarihinde kabul edilen kanunla bu özel gün resmen “milli bayram” ilan edildi. Sadece iki maddeden oluşan bu kanunun ilk maddesinde, “Türkiye Büyük Millet Meclisinin ilk yevmi küşadı olan 23 Nisan günü milli bayramdır” ifadesi yer alırken, ikinci maddede ise kanunun uygulanmasından doğrudan Meclis’in sorumlu olduğu belirtildi. Alınan bu karar, yeni kurulan devletin egemenlik anlayışını ve halk iradesine verdiği önemi simgeleyen ilk resmi bayram olarak kayıtlara geçti. Kanun, 2 Mayıs 1921 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
İlk yıllardan itibaren 23 Nisan kutlamalarında çocukların ön planda yer alması dikkat çekti. Bu durum, ilerleyen yıllarda bayramın karakterini belirleyen en önemli unsurlardan biri oldu. Mustafa Kemal Atatürk, 23 Nisan’ın sadece bir egemenlik simgesi olarak kalmaması, aynı zamanda geleceğin teminatı olan çocuklara ithaf edilmesi gerektiğine inanarak, 1929 yılından itibaren bu bayramı çocuklara armağan etti. Böylece 23 Nisan, dünyada çocuklara adanmış ilk ve tek bayram olma özelliğini kazandı ve ilk kez aynı yıl “Çocuk Bayramı” olarak kutlanmaya başlandı.
Cumhuriyetin ilk yıllarında, 1 Kasım 1922’de saltanatın kaldırılmasıyla birlikte bu tarih de bir süre “Milli Hakimiyet Bayramı” olarak kutlandı. Ancak zamanla bu uygulama terk edildi ve ulusal egemenliği temsil eden asıl tarih olarak 23 Nisan ön plana çıktı. 27 Mayıs 1935 tarihinde çıkarılan Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun ile 23 Nisan’ın adı “Ulusal Egemenlik Bayramı” olarak yeniden tanımlandı. Aynı kanunun ilgili maddesinde bayramın 22 Nisan öğleden sonra başlayıp 23 Nisan boyunca devam edeceği hükme bağlandı.
Atatürk’ün başlattığı geleneklerden biri de 23 Nisan haftasında çocukların devlet makamlarında ağırlanması oldu. Çocuklar bu özel günlerde sembolik olarak yöneticilerin koltuklarına oturtuldu, onların görüş ve düşünceleri dinlendi. Bu uygulama zamanla devlet geleneğinin bir parçası haline gelerek günümüze kadar devam etti. 1981 yılında yürürlüğe giren Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun’da 1983 yılında yapılan değişiklikle bayramın adı “Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı” olarak güncellendi ve bugünkü halini aldı.
23 Nisan’ın uluslararası boyut kazanması ise 1979 yılında gerçekleşti. İlk etapta 6 ülkenin katılımıyla başlayan bu süreç, zamanla dünyanın dört bir yanından çocukların Türkiye’ye gelerek bu coşkuyu paylaşmasına olanak sağladı. Böylece Türkiye, çocuklara bayram armağan eden ve bu bayramı dünya çocuklarıyla paylaşan ilk ve tek ülke olarak uluslararası alanda da örnek bir model oluşturdu.
Türkiye Büyük Millet Meclisi arşivlerinde yer alan tarihi belgeler, 23 Nisan’ın yalnızca bir bayram değil, aynı zamanda milli egemenliğin temellerinin atıldığı bir gün olduğunu gözler önüne seriyor. Arşivlerde, Meclis’in açılış hazırlıklarına ilişkin detaylar, dönemin şartlarını ve verilen mücadelenin ruhunu yansıtıyor. Temsil Heyeti Başkanı Mustafa Kemal Paşa tarafından yayımlanan beyannamede, Meclis’in 23 Nisan Cuma günü cuma namazının ardından Kur’an-ı Kerim tilaveti, dualar ve törenlerle açılacağı duyurulurken, aynı törenlerin ülke genelinde eş zamanlı olarak yapılması çağrısında bulunulduğu görülüyor.
Ayrıca Meclis’in açılışından bir gün sonra gerçekleştirilen toplantıya dair kayıtlar da dikkat çekiyor. Bu toplantıda Mustafa Kemal Paşa’nın uzun bir konuşma yaptığı, ardından yasama ve yürütme yetkilerinin millet adına Meclis tarafından kullanılmasına yönelik önerisini sunduğu ve bu önerinin oy birliğiyle kabul edildiği bilgisi, Anadolu Ajansı tarafından telgraf yoluyla tüm yurda duyuruldu. Bu gelişmeler, 23 Nisan’ın sadece bir tarih değil, aynı zamanda millet iradesinin resmen hakimiyet kazandığı bir dönüm noktası olduğunu açıkça ortaya koyuyor.
Bugün 23 Nisan, hem Türkiye’nin bağımsızlık ve egemenlik mücadelesinin sembolü hem de çocuklara verilen değerin en güçlü göstergelerinden biri olarak coşkuyla kutlanmaya devam ediyor.
