Karabük Üniversitesi'nde yapay zeka ile tarihi yapı hasar tespit çalışmaları
Karabük Üniversitesi (KBÜ) Safranbolu Başak Cengiz Mimarlık Fakültesi, tarihi taş yapıların hasar tespit süreçlerini dijital teknolojilerle hızlandırmayı amaçlayan yenilikçi bir projeye ev sahipliği yapıyor. Bu çalışma, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) tarafından destekleniyor.
Tarihi yığma taş yapıların yüzey hasarlarının, yapay zeka destekli makine öğrenmesi modeli ile tespit edilmesi amacıyla gerçekleştirilen proje, Arş. Gör. Mustafa Haki Eraslan’ın, Doç. Dr. Mehmet Mutlu liderliğinde geliştirilmekte. Projede, Dr. Öğr. Üyesi Abdullah Bilgehan İyican ve Doç. Dr. Serap Sevgi de araştırmacı olarak yer alıyor.
Arş. Gör. Mustafa Haki Eraslan, Türkiye'de ve dünyada pek çok tarihi taş yapı bulunduğunu belirterek, bu yapıların belgelenmesi ve hasar tespitlerinin modern yöntemlerle yapılmasının önemine dikkat çekti. Proje kapsamında, Safranbolu başta olmak üzere Tokat, Amasya, İstanbul, Bartın, Kastamonu ve Bolu'daki tarihi taş yapılardan yüzey hasar verileri toplanıyor.
Toplanan veriler, derin öğrenme algoritmaları ile işleniyor. Bu çalışmada, tarihi yapıların fotogrametrik verileri analiz edilerek üç boyutlu modeller oluşturuluyor. Açık kaynak kodlu yazılımlar aracılığıyla elde edilen cephe görüntüleri, geliştirilen yapay zeka tabanlı sistemle analiz edilmekte ve çatlak, deformasyon gibi yüzey hasarları otomatik olarak tespit edilmektedir. Projenin sonunda ise rölöve ve hasar tespit raporları hazırlanarak ilgili mercilere sunulmaktadır.
Eraslan, bu gelişimle birlikte geleneksel yöntemlerin ötesine geçen bir sistem inşa ettiklerini vurgulayarak, ulusal ve uluslararası düzeyde yeni araştırma projeleri başlatmayı hedeflediklerini ifade etti. TÜBİTAK 1002 Programı desteğiyle yürütülen projenin önemli aşamalarının tamamlandığını aktaran Eraslan, kalan çalışmaların proje süresi içerisinde tamamlanacağını belirtti.
Sonuç olarak, bu projeyle yapay zeka teknolojilerinin kültürel mirasın korunmasında kullanımına yönelik önemli katkılar sağlanması hedefleniyor. Tarihi yapıların belgelenmesi ve hasar analizlerinin bilimsel yöntemlerle hızlı bir şekilde yapılmasına yönelik çözüm geliştirilmesi amaçlanıyor.
KARABÜK ÜNİVERSİTESİ (KBÜ) SAFRANBOLU BAŞAK CENGİZ MİMARLIK FAKÜLTESİNDE YÜRÜTÜLEN PROJEYLE TARİHİ TAŞ YAPILARIN HASAR TESPİT SÜREÇLERİNİN DİJİTAL TEKNOLOJİLERLE HIZLANDIRILMASI HEDEFLENİYOR.