Gastroenteroloji Uzmanı Dr. Emrah Poşul, endoskopi ve kolonoskopinin sindirim sistemi hastalıklarının tanısında sık kullanılan yöntemler olduğunu belirtti. Dr. Poşul, "Toplumda endoskopi ve kolonoskopiye dair birçok yanlış inanış bulunuyor. En yaygın yanılgı, bu işlemlerin oldukça ağrılı ve dayanılmaz olduğudur. Ancak günümüzde işlem öncesi hazırlık ilaçlarının daha kolay tolere edilebilmesi ve işlemlerin anestezi eşliğinde uygulanması sayesinde süreç oldukça konforlu hale gelmiştir" dedi.
Sindirim sistemi hastalıklarının erken tanısında önemli rol oynayan endoskopi ve kolonoskopi işlemleri, özellikle mide ve bağırsak kanserlerinin henüz belirti vermeden tespit edilmesine olanak sağlıyor. Dr. Poşul, toplumsal yanlış inanışların erken tanıyı geciktirebileceğini ifade ederek, risk grubundaki bireylerin taramalarını ihmal etmemesi gerektiğini vurguladı.
Endoskopi ve kolonoskopinin önemi
Uzm. Dr. Poşul, endoskopi ve kolonoskopinin sindirim sistemi hastalıklarının tanısında yaygın olarak kullanıldığını belirtti: "Endoskopi yani gastroskopi, ucunda kamera bulunan esnek bir tüple yemek borusu, mide ve oniki parmak bağırsağının incelenmesini sağlar. Yutma güçlüğü, gastrit, ülser, reflü, çölyak hastalığı ve mide kanseri tanısında önemli bir yöntemdir. Kolonoskopi ise kalın bağırsağın ve ince bağırsağın son kısmının görüntülenmesini sağlar. Polipler, kolon kanseri, Crohn hastalığı ve ülseratif kolit gibi hastalıkların tanısında kullanılır."
Yanlış inanışların etkisi
Toplumda endoskopi ve kolonoskopiye dair birçok yanlış inanış bulunduğunu söyleyen Uzm. Dr. Poşul, "Bu işlemlerin çok ağrılı olduğuna dair yaygın bir inanç var fakat günümüzde anestezi ile oldukça konforlu hale getirilmektedir. Yanlış bir diğer inanç ise kişinin hiçbir şikâyeti yoksa bu işlemlere gerek olmadığı yönünde. Kanser öncüsü lezyonlar uzun yıllar boyunca belirti vermeden ilerleyebilir." diye konuştu.
Kolonoskopi taramaları ve yaş faktörü
Kolon kanseri taramalarında yaş faktörünün önemini vurgulayan Uzm. Dr. Poşul, "Herhangi bir şikâyeti ya da aile öyküsü olmayan sağlıklı bireylerde rutin kolonoskopi taramalarına 45 yaşında başlanmalıdır. Eğer ailede kolon kanseri öyküsü varsa, tarama programı daha erken başlamalıdır. Birinci derece akrabasında kolon kanseri bulunan kişilerde, akrabanın tanı aldığı yaştan 10 yıl önce taramaya başlanması önerilir." ifadelerini kullandı.
Erken tespit avantajları
Mide ve bağırsak kanserlerinin erken tanısında endoskopik işlemlerin kritik rol oynadığını belirten Uzm. Dr. Poşul, "Bu işlemler sayesinde tümörler henüz milimetrik boyuttayken tespit edilebiliyor. Kolon ve mide kanserlerinin büyük kısmı polip adı verilen küçük lezyonlardan gelişiyor. Bu lezyonların erken dönemde çıkarılması, kanser gelişimini büyük ölçüde önleyebiliyor" dedi.
Endoskopi gereği duyulan belirtiler
Uzun süren mide ağrısı, reflü, kansızlık ve bağırsak alışkanlıklarındaki değişikliklerin dikkate alınması gerektiğini belirten Uzm. Dr. Poşul, "Bu şikâyetler kronikleşmişse ve tedaviye rağmen düzelmiyorsa, mutlaka endoskopik inceleme yapılmalıdır. Özellikle istemsiz kilo kaybı, yutma güçlüğü, dışkıda kan, siyah dışkılama ya da demir eksikliği anemisi gibi bulgular varsa vakit kaybetmeden değerlendirme gerekir" dedi.
Poliplerin tedavisi
Kolonoskopi sırasında tespit edilen poliplerin çoğunun aynı seansta çıkarılabildiğini ifade eden Uzm. Dr. Poşul, "İşlem sırasında saptanan polipler özel cihazlarla güvenli şekilde alınabiliyor. Bu sayede hem tanı hem de tedavi aynı anda yapılabiliyor; bu yaklaşım kolon kanseri gelişme riskini önemli ölçüde azaltıyor" dedi.
Genç yaşta kolon kanseri artışı
Son yıllarda genç yaş grubunda kolon kanseri vakalarının arttığını söyleyen Uzm. Dr. Poşul, "Bu artışta işlenmiş gıdalarla beslenme, liften fakir diyet, obezite ve hareketsiz yaşam tarzı etkili oluyor. Genç bireyler dışkıda kanama, geçmeyen kabızlık ya da ishal, karın ağrısı gibi belirtileri basit nedenlere bağlamamalı ve mutlaka değerlendirilmelidir" ifadelerini kullandı.
Yapay zeka ve endoskopik teknolojiler
Endoskopi teknolojilerindeki yenilikleri de anlatan Uzm. Dr. Poşul, "Yapay zekâ destekli sistemler, doktorun gözünden kaçabilecek küçük veya gizli polipleri eş zamanlı olarak tespit edebiliyor. Bu da lezyon yakalama oranlarını artırarak erken tanıya önemli katkı sağlıyor. Ayrıca, yüksek çözünürlüklü görüntüleme sistemleri ve özel ışık teknolojileri ile dokular daha ayrıntılı değerlendiriliyor" dedi.
Yaşam tarzı değişikliklerinin önemi
Mide ve bağırsak kanserlerinden korunmada yaşam tarzının büyük önem taşıdığını belirten Uzm. Dr. Poşul, "Bol lifli ve sebze ağırlıklı Akdeniz tipi beslenme benimsenmeli. İşlenmiş et tüketimi sınırlandırılmalı, düzenli egzersiz yapılmalı, sigara ve alkolden uzak durulmalıdır. Tarama programlarının aksatılmaması ise erken tanı açısından hayati önem taşımaktadır" dedi.
GASTROENTEROLOJİ UZMANI DR. EMRAH POŞUL