Ecdadın yaz sıcağında serinleten uygulaması
Osmanlı döneminde yaz aylarında halkın serinlemesi amacıyla dağlardan toplanıp özel kuyularda saklanan buzun ücretsiz dağıtıldığı uygulamanın 150 yıl önceki belgeleri ortaya çıktı. Günümüz Türkçesine çevrilen Amasya kadı sicillerinde 1872 tarihli buz vakfına dair belgeler bulundu.
Bağışçılar Saraçzade Ebubekir Efendi ve Hacı Ömer Efendi
Amasya Üniversitesi’nden akademisyenlerin üzerinde çalıştıkları Amasya kadı sicilleri çeviri projesinde, Amasyalı Saraçzade Ebubekir Efendi ve Hacı Ömer Efendi’nin dükkanlarının yıllık gelirini buz vakfına bağışlayıp kadı huzurunda kayda geçirttikleri belgeler görüldü.
Halkın duasının alınması sağlandı
Tarihçi Dr. Öğr. Üyesi Fatih Özçelik, kar ve buzun mutfaklardan cenazelere Osmanlı gündelik hayatında önemli bir yer tuttuğunu anlatarak, bu uygulamanın örneklerinin Amasya’da da yaşatıldığını belirtti. Yüksek dağlardan toplanan kar ve buz kütlelerinin buzhanede muhafaza edilerek satışa sunulduğunu ifade eden Özçelik, hayırseverlerin parasını ödeyerek vakıf sorumluları aracılığıyla yaz boyunca dağıttıkları buz gibi soğuk sularla halkın duasının alınmasını sağladıklarını aktardı.
O dönemde buz lüks ötesi konumdaydı
Elektrik ve soğutucu cihazların icat edilmediği dönemlerde buzun, lüks ötesi bir konumda bulunduğuna işaret eden Fatih Özçelik, "Günümüzde insanların buzun ve karın önemini empati yapmadan anlaması mümkün değil. O dönemlerde buz, erimeden etrafının kuru ot ve samanlarla kaplanıp güneş görmeyen alanlarda saklandığını söyleyebiliriz. Avrupa’da buzhanelerin ya da kar depolarının nasıl olması gerektiğini, Osmanlı’daki uygulamayı görerek geliştirdiklerini söyleyebilirim" diye konuştu.
Bölgenin 300 yıllık tarihi hafızası gün yüzüne çıkıyor
1624-1880 yıllarına ait 97 ciltlik Amasya Şer’iye Sicilleri’nin günümüz Türkçesine çevrilmesiyle bölgenin 300 yıllık tarihi hafızasının gün yüzüne çıkarıldığını belirten Prof. Dr. Songül Keçeci Kurt, projede ilginç tespitler yapıldığını ve çalışmanın sona yaklaştığını duyurdu. Benzeri vakıf örneklerinin Bursa gibi şehirlerde de görüldüğünü vurgulayan Kurt, "Bu uygulama, Osmanlı’da hayır sahiplerinin halkın ince ihtiyaçlarını karşılamak adına yaptıkları fedakarlıkların en önemli kanıtlarından biridir" şeklinde konuştu.
OSMANLI DÖNEMİNDE YAZ AYLARINDA HALKIN SERİNLEMESİ AMACIYLA DAĞLARDAN TOPLANIP ÖZEL KUYULARDA SAKLANAN BUZUN ÜCRETSİZ DAĞITILDIĞI UYGULAMANIN 150 YIL ÖNCEKİ BELGELERİ ORTAYA ÇIKTI. GÜNÜMÜZ TÜRKÇESİNE ÇEVRİLEN AMASYA KADI SİCİLLERİNDE 1872 TARİHLİ BUZ VAKFININ BELGELERİNE RASTLANDI.