Suça sürüklenen çocuklara yönelik düzenlemeler içeren Çocuk Koruma Kanunu ile bazı kanunlarda değişiklik öngören 18 maddelik kanun teklifi TBMM Başkanlığı’na sunuldu. Çocuk adalet sisteminde kapsamlı değişiklikler hedefleyen teklifle; çocukların suça yönelmesini önlemek ve caydırıcılığı artırmak amacıyla ağır suçlardaki cezalar artırılıyor, bıçak satışı yasaklanıyor, dijital denetim ve yeni rehabilitasyon tedbirleri devreye giriyor.
Kanun ile hayata geçirilecek yeni düzenlemelerle ilgili detaylar:
Çocukların işleyeceği ağır suçlarda cezalar artırılacak
Türk Ceza Kanunu'nun yaş küçüklüğüne ilişkin hükümlerinde cezalar önemli oranda ağırlaştırılıyor. 12 yaşını doldurmuş ancak 15 yaşını doldurmamış ve ceza sorumluluğu bulunduğu belirlenen çocuklar bakımından ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine uygulanan 12 ila 15 yıllık ceza, 13 ila 18 yıla çıkarılacak. Müebbet hapis cezası yerine verilen 9 ila 11 yıllık ceza ise 10 ila 12 yıl olacak. Diğer suçlarda bir fiil için uygulanabilecek en yüksek ceza 7 yıldan 9 yıla yükseltilecek.
15 ila 18 yaş grubunda ise ağırlaştırılmış müebbet yerine verilen 18 ila 24 yıllık ceza, 19 ila 27 yıla çıkarılacak. Müebbet hapis yerine uygulanan 12 ila 15 yıllık ceza 15 ila 18 yıl olacak. Diğer suçlarda bir fiil için uygulanabilecek cezanın üst sınırı da 12 yıldan 15 yıla yükseltilecek.
Yaş indirimi hakimin takdirine bırakılacak
Kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçlarında hakime daha geniş değerlendirme yetkisi tanınacak. Suçun işleniş biçimi, kastın ağırlığı, failin amacı ve geçmiş mahkumiyet durumları dikkate alınarak 15 ila 18 yaş grubundaki çocuklar için yaş indirimi hükümleri uygulanmayabilecek. Böylece şartların oluşması halinde bu yaş grubuna müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet cezası verilebilecek.
Tekrar suç işleyenler için yaş sınırı 15'e iniyor
Mevcut düzenlemede 18 yaşından önce işlenen suçlar tekerrüre esas alınmazken, bu sınır 15 yaşa indiriliyor. Böylece 15 yaşını doldurduktan sonra işlenen ve kesinleşen bir suçun ardından yeniden suç işlenmesi halinde tekerrür hükümleri uygulanabilecek. Ayrıca kasten öldürme, cinsel suçlar, uyuşturucu ticareti ve örgüt kurma suçlarında uygulanan "1 günün 2 gün sayılması" infaz avantajı da kaldırılacak.
Anne ve babaların cezai sorumluluğu ağırlaşıyor
Aile hukukundan kaynaklanan bakım, eğitim ve destek yükümlülüğünü yerine getirmeyenlere verilecek ceza, 1 yıla kadar hapis yerine 3 aydan 2 yıla kadar hapis olacak. Çocuğun ahlakını, güvenliğini veya sağlığını ağır biçimde tehlikeye atan ebeveynlere uygulanan 3 aydan 1 yıla kadar hapis cezası ise 1 yıldan 3 yıla çıkarılacak. Bu ihlaller nedeniyle çocuğun kasten öldürme veya ağırlaşmış yaralama suçu işlemesi halinde sorumlu kişiye verilecek ceza, şikâyet aranmaksızın yarısından iki katına kadar artırılabilecek.
Öte yandan, ateşli silahını gerekli dikkat ve özeni göstermeyerek bir çocuğun ele geçirmesine neden olan kişilere de 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası verilecek.
Çocuklara bıçak satışı ve taşınması yasaklanacak
6136 sayılı Kanun kapsamı dışında kalan bıçak, kesici ve delici aletlerin ruhsatlı işyerleri dışında satılması ve sergilenmesi yasaklanacak. Bu aletler 18 yaşından küçüklere satılamayacak, çocuklar tarafından satın alınamayacak ve taşınamayacak. Yasağa aykırı hareket edenlere 5 bin lira, aletlerin sayı veya nitelik bakımından vahim olması halinde 10 bin lira idari para cezası verilecek ve ürünlere el konulacak. Yasaklar internet ve mesafeli satışlarda da geçerli olacak.
Dijital takip ve acil tedavi mekanizması devreye girecek
Çocuğun kullandığı telefon, tablet veya bilgisayar gibi cihazlar mahkeme kararıyla 3 aydan 2 yıla kadar denetim altına alınabilecek ve riskli platformlara erişim engellenebilecek. Bağımlılığı veya ruhsal rahatsızlığı bulunan çocuklar için ise 48 saat içinde tıbbi müdahale ve tedavi imkanı sağlayan acil korunma süreci başlatılacak.
Cezaevlerinde suç türüne göre ayrım yapılacak
Çocuklar kapalı ceza infaz kurumlarında yalnızca yaş ve fiziksel gelişimlerine göre değil, işledikleri suçun türüne göre de ayrı bölümlerde tutulacak. Ağır suç işleyenlerle hafif suç işleyenlerin aynı koğuşta bulunması önlenecek.
Terör ve örgüt suçları dışında kasıtlı suçlardan 3 yıl veya daha az, taksirli suçlardan 5 yıl veya daha az hapis cezası alan çocuklar doğrudan çocuk eğitim evlerine gönderilecek. Diğer hükümlü çocuklar ise infaza kapalı cezaevinde başlayacak, iyi halli olduklarının tespiti halinde eğitim evlerine ayrılabilecek.
Sosyal hizmet, kitap okuma ve yeni yönlendirme tedbirleri
Ceza sorumluluğu bulunmayan adli süreçteki çocuklar için 5 yeni yönlendirme tedbiri getiriliyor. Çocuklar kamu kurumlarında 20 ila 300 saat arası sosyal ve toplumsal hizmetlerde görevlendirilebilecek, kütüphanelerde çalışıp belirlenen kitapları okuyabilecek, park ve sahillerde çevre temizliği ile ağaçlandırma çalışmalarına katılabilecek.
Okul bilgilendirmesi, HAGB ve uymayan aileye tazyik hapsi
Çocuk hakkında dava açıldığında gerekli idari tedbirlerin alınması amacıyla Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Milli Eğitim Bakanlığı'nın il/ilçe müdürlükleri bilgilendirilecek. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararı verilirse sosyal hizmet, kitap okuma veya dijital takip gibi tedbirler denetimli serbestlik yükümlülüğü olarak uygulanabilecek.
Mahkemenin verdiği koruyucu ve destekleyici tedbirlere uymayan anne, baba veya vasilere ise çocuk hakimi tarafından 3 günden 10 güne kadar tazyik hapsi verilebilecek.
"Suça sürüklenen çocuk" ifadesi mevzuattan kalkıyor
Mevzuatta yer alan ve çocuk hakkında ön yargı oluşturabileceği değerlendirilen "suça sürüklenen çocuk" ifadesi kaldırılarak yerine "adli süreçteki çocuk" tanımı getirilecek.
Kaynak: AA
