Osmanlı Islahat Çağında Düzen

Osmanlı ıslahat çağında düzen hakkında:

• Osman zamanında başlayan ıslahat hareketlerinde yeteri kadar başarı sağlanamamıştır.
• 1620 yılında katledilen padişahın ıslahatları sonuca ulaşmamıştır.

Örneğin başkentin Anadolu’da yer alan herhangi bir şehre taşınmasına dair harekete geçilmiştir. Bunun yanı sıra kıyafet inkılabı ele alınmıştır. Ancak yukarıda belirttiğimiz üzere hepsi yarıda kalmıştır. Özellikle de 1620 yılında öldürülen padişahın tüm bu emirleri yerine getiremediği belirtilir.

1. Murad Döneminde Islahat Hareketleri

Osmanlı ıslahat çağında düzen nasıldı merak edenlere öncelikle ıslahat hareketlerini sıralamak daha doğru olacak. Öyle ki bu hareketlere karşı düzende yer yer değişiklikler ortaya çıkmıştır. Örneğin 1633 yılında IV. Murad tarafından bazı ıslahatlar yerine getirilmiştir.

Bunlardan ilki kahvehanelerin yıkılması olarak bilinir. Tütün içiminin yasaklanması esas alınmıştır. Ve geceleri dışarıya çıkacak olan vatandaşlara fener zorunlu kılınmıştır. Görüldüğü üzere sosyal düzene dair belli başlı kısıtlamalar boy gösterir. Örneğin:

• Murat kısıtlamaları bizzat kontrol edermiş.
• Kısıtlamalara uymayanlara ise idam cezası verilirmiş.

Görüldüğü üzere IV. Murad son derece sıkı bir düzene yer vermiştir. Ve düzene uyum sağlamayanlara dair cellatları görevlendirmiştir. Örneğin tütün içmeye devam edenlerin başlarını kesmeye hükmetmiştir.

III. Selim Döneminde Islahat Hareketleri

Osmanlı ıslahat çağında düzen padişahlara göre farklılık gösterir. Örneğin III. Selim döneminde ayrı ıslahat çalışmalarına geçilmiş ve düzen yine farklılık göstermiştir. İlk etapta yeniçerilere esame alımına dair yasakların getirilmesi büyük dikkat çekti. Bunu takiben:

• Tımarlıların savaşa katılmamasına dair yasaklar getirildi.
• Okul inşaatlarına ilişkin yeri bölümlere yer verildi.
• Nizam-ı Cedit ordusuna ilişkin yeni ıslahatlara karar verildi.

Görüldüğü üzere daha çok askeriyeye dair ıslahat hareketleri boy göstermiştir. Bu durum topluma dair düzende çok büyük bir farklılığa yol açmamıştır. Daha çok ordu ve askere dair yeni bir düzene gidilmiştir.

Osmanlı’da Diğer Islahat Hareketleri

Dönem dönem ıslahat hareketleri devam etmiş ve ancak hepsine ilişkin tam bir sonuç alınmamıştır. Örneğin III. Ahmed döneminde yenilikler boy göstermiştir. Takiben I. Mahmud ve I. Abdülhamid zamanlarında da ıslahat hareketlerine gidilmiştir.

Örneğin I. Abdülhamid döneminde de daha çok askeriyeye dair ıslahatlara geçilmiştir. Takiben II. Mahmud birden fazla ıslahat hareketi ile adından söz ettirmeyi başarmıştır. Mesela:

• İlk posta teşkilatına dair adım atılmıştır.
• Takvim- i Vekayi yani ilk gazete bu dönemde çıkarılmıştır.

Divan-ı Hümayun dahi II. Mahmud döneminde kaldırılmıştır. Yerine ise Nazırlıklar getirilmiştir. Kısacası köklü bir şekilde düzenin değiştirilmesinde rol oynamıştır. Gerek toplum gerekse orduya dair ayrı ıslahat hareketlerine karşı düzende ciddi değişiklikler ortaya çıkmıştır.