Mvet: Orta Afrika’nın Kadim Çalgısı
Orta Afrika’nın Fang-Beti kültürüne ait geleneksel enstrüman olan mvet, müzik ile mitolojiyi bir araya getiren çok katmanlı bir kültürel miras olarak varlığını sürdürüyor.
Mvet: Geleneksel Anlatımın Temeli
Kamerun, Gabon, Ekvator Ginesi ve Kongo Cumhuriyeti’nde en eski anlatı araçlarından biri olarak kabul edilen mvet, sadece bir müzik aleti değil, aynı zamanda mitoloji, tarih ve toplumsal değerlerin aktarımında önemli bir sözlü bilgi sistemi olarak gösteriliyor.
Mvet ustaları, toplum içinde bilgelikle tanınmakta ve destanlar, soy hikayeleri, göç anlatıları ve kahramanlık öykülerini performanslarıyla aktarmaktadır. Sözlü öğrenme süreci gençlerin ahlak ve tarih gibi kavramları anlamalarına yardımcı olmaktadır.
Ritüel ve Eğitim Aracı Olarak Mvet
Bazı bölgelerde mvet anlatıları inisiyasyon törenlerinin de bir parçası olarak kabul edilmektedir. Bu yolla mvet, yalnızca sanatsal bir enstrüman değil, aynı zamanda eğitimsel ve ritüel bir araç olarak da direniş göstermektedir.
Kamerunlu Sanatçı François Alimar’ın Değerlendirmesi
Kamerunlu mvet sanatçısı François Alimar, AA muhabirine verdiği mülakatta, mvetin Afrika mitolojisindeki yerini ve tarihsel önemini dile getirdi. Alimar, "İlk mvet, Fang-Beti halkından bir savaşçı olan Oyono Ada Ngone tarafından yapıldı. Ngone, bir savaş sırasında bilinç hâline geçerek mvetin vahyini aldı" diyerek bu geleneksel enstrümanın köklerini anlattı.
Ölümsüzlük ve İki Halkın Mücadelesi
Alimar, mvetin başlangıçta askerleri motive etmek amacıyla kullanıldığını vurgulayarak, "Mvet ile ölümsüzlük sırrını elinde bulunduran bir halkın hikayesi anlatılırdı" dedi. Bunun mitolojik çerçevede Ekang-Mbom halkı ile Kwii halkı arasında geçen savaşlarla, ölümsüzlerin sürekli galip geldiği bir destana dönüştüğünü ifade etti.
Yaşayanlar ve Ölüler Arasında Bir Köprü
Alimar, mvetin öğretici işlevinin yanı sıra, "Mvet, masallara eşlik eder ve toplumsal değerler hakkında çocuklara öğretici hikayeler sunar" diye belirtti. Ölüler ile yaşayanlar arasında bir bağlantı kurulduğuna inanıldığı için mvet gecelerinin toplum sorunlarına çözümler sunduğunun altını çizdi.
UNESCO Tanıdı: Somut Olmayan Kültürel Miras
Mvetin, UNESCO tarafından somut olmayan kültürel miras listesine alındığını vurgulayan Alimar, "Mveti yaygınlaştırmalıyız ve bu kültürün önemini anlatmalıyız" diyerek kendi kültürünü tanımanın gerekliliğini dile getirdi.
Mvetin Yapısı ve Ses Düzeni
Mvet, yatay bir ana gövde üzerine kuruludur. Geleneksel örneklerde bu gövde, rafya bambusundan yapılırken, modern uygulamalarda ahşap tercih edilmektedir. Mvetin yapısında, ses üretimi teller aracılığıyla sağlanmakta ve bu sayede güçlü bir tını elde edilmektedir. Akort sistemi, gövde üzerindeki halkalar aracılığıyla gerçekleştirilirken, ideal sesin elde edilmesi için akort ayarları yapılmaktadır.
Mvetin alt bölümündeki kabak rezonatörler, enstrümanın sesini büyütmekte ve açık alanlarda bile belirgin bir şekilde duyulmasını sağlamakta önemli bir rol üstlenmektedir.
Orta Afrika’daki Fang-Beti kültürüne ait geleneksel enstrümanı mvet, müzik ile mitolojiyi birleştiren çok katmanlı kültürel miras olarak varlığını sürdürüyor. Kamerunlu mvet sanatçısı François Alimar, AA muhabirine, mvet enstrümanının Afrika mitolojisindeki yeri, tarihi ve güncel kullanımı hakkında açıklamalarda bulundu.
