İngiltere'deki En Büyük Türk Şehitliği Yeniden Hayat Bulacak
İngiltere'nin Liverpool kentinde, 1914 yılında parka dönüştürülen mezarlık, "ülkenin bilinen en büyük Türk şehitliği" olarak yeniden inşa edilmek için gün sayıyor. Bu alanda, Geyvanı Bahri fırkateyninde salgın hastalıklardan hayatını kaybeden 30 Türk askeri yatıyor.
Kırım Savaşı ve Geyvanı Bahri Fırkateyni
Kırım Savaşı sırasında, Osmanlı donanmasına yapılan baskından sonra, Osmanlı İmparatorluğu gemilerini modernize etmeye karar verdi. 164 metre uzunluğundaki Geyvanı Bahri fırkateyni, müttefik ülke İngiltere'nin Liverpool limanına 17 Haziran 1856'da demirledi. Ancak denizcileri bekleyen tehlike, burada salgın hastalıklardı.
İlk Şehit: Hasan Mehmed
Liverpool yerel gazetelerine göre, geminin ilk salgın kurbanı 30 yaşındaki Hasan Mehmed oldu. Cenazesi İslami usullere göre Liverpool Nekropolisi Mezarlığı'na defin edildi. 8 Mayıs 1857'ye kadar burada kalan gemide 1 subay ve 28 asker daha yaşamını yitirdi.
Şehitlik ve Müslüman Mezarlığı
Tüm şehitler, Osmanlı Devleti tarafından alınan alanda Hasan Mehmed'in yanına gömüldü ve böylece burada bir Türk şehitliği oluşmuş oldu. Daha sonra başka bir Osmanlı gemisinin kazan dairesinde yaşanan bir patlamada hayatını kaybeden Mehmed Ali'nin de buraya defnedilmesiyle toplamda 30 şehit yer aldı.
Hasanov'un Araştırmaları
Bu tarihi keşfi gerçekleştiren Oxford Üniversitesi araştırmacısı Muhammed Hasanov, Hasan Mehmed'in cenazesi hakkında bilgi bulduktan sonra detaylı bir araştırma başlattı. 2020 yılında bu araştırmaya başlamış ve o dönem mezar hırsızlığının yaygın olduğunu vurgulayarak, şehitliğin korunması için Osmanlı Devleti'nin teminat aldığını bildirdi.
Müslüman Mezarlığı ve Osmanlı Konsolosluğu
1890'lı yıllarda Liverpool'da Osmanlı Başkonsolosluğu kuruldu. Abdullah Quilliam adlı bir avukat, burada bir cami ve Müslüman mezarlığı açarak şehitlikle ilgilenen ilk kişilerden biri oldu.
Yeniden İnşa Projesi
Hasanov, yeniden canlandırma sürecinin detaylarını paylaştı ve Liverpool Belediyesi ile işbirliği yapılmaya başlandığını ifade etti. Ayrıca, haziran ayında Geyvanı Bahri fırkateyninin Liverpool'a gelişinin 170. yılı kutlanacak.
İngiltere'deki Diğer Türk Şehitlikleri
İngiltere'de ayrıca Portsmouth'ta 26, Brookwood'da 14 ve Man Adası'nda 7 Türk askerinin mezarı bulunmaktadır.
İngiltere'nin Liverpool kentinde 1914'te parka dönüştürülen mezarlıkta bulunan 30 askerin yattığı alan, "ülkenin bilinen en büyük Türk şehitliği" olma özelliği taşırken, yeniden ayağa kaldırılmak için gün sayıyor. Oxford Üniversitesi Araştırma Görevlisi Muhammed Hasanov, doktora çalışmasını yürüttüğü sırada yaptığı arşiv taramasında Hasan Mehmed'in cenazesine ilişkin haberi görmesi üzerine yaptığı araştırmayla şehitliği 170 yıl sonra ortaya çıkaran kişi oldu. Şehitliği bulma ve yeniden canlandırma sürecine ilişkin AA muhabirine konuşan Hasanov, doktora çalışmasını Liverpool ve Manchester'daki Osmanlı konsoloslukları üzerine yapıyor.
