Gazanfer Ağa’nın Şiirleri Gün Yüzüne Çıktı
Doç. Dr. Uğur Öztürk, Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi'nde akademik çalışmalarını sürdüren bir isim olarak, III. Mehmed'in kapı ağası olan Gazanfer Ağa için yazılmış şiirleri gün yüzüne çıkardı. Bu şiirler, Osmanlı Sarayının Mahremi: Kapı Ağası Gazanfer Ağa İçin Yazılmış Şiirler Mecmuası adlı kitabında toplandı.
Gazanfer Ağa’nın Hayatı ve Saraydaki Rolü
Öztürk, Gazanfer Ağa'nın doğum tarihi ve gerçek ismi hakkında net bilgi bulunmadığını vurguladı. 1559’da ailesiyle seyahat ederken korsanlar tarafından esir alındığında yaklaşık 10-11 yaşında olduğu biliniyor. Bu bilgi, Gazanfer’in 1548-1549 yıllarında doğmuş olabileceğini gösteriyor. Esir alındıktan sonra annesi ve iki kız kardeşi fidye ile kurtarılmış, fakat kendisi ve erkek kardeşi Cafer dönemin Şehzade II. Selim'ine sunulmuştur.
Gazanfer Ağa, II. Selim döneminde dülbent başı olarak hareme dahil oldu. III. Murad döneminde has oda başı ve kapı ağası görevlerini yürüttü. III. Mehmed döneminde ise haremde etkinliği zirveye ulaştı; sultan danışmanı gibi hareket ederken, bu konumu ona birçok düşman kazandırdı. Sonuçta, düşmanları tarafından 6 Ocak 1603’te isyan sırasında hayatına son verildi.
Şiirlerde Gazanfer Ağa’nın Yeri
Doç. Dr. Öztürk, Gazanfer Ağa'ya yazılan şiirlerin hepsinde Ağa'nın merkezde olduğunu belirtti. "Mahrem" terimi, Gazanfer Ağa'nın 16. yüzyılın sonlarına kadar Osmanlı hareminin önemli bir figürü olmasının yaninda, dönemin şairleri tarafından sultana yakınlığı ile de övüldüğünü ifade etti. Şiirlerde, Gazanfer Ağa, 'mahrem-i sultani' olarak tasvir edilmiştir.
Kültürel ve Edabi Rolü
Öztürk, Gazanfer Ağa'nın has odabaşı ve kapı ağası olarak tanımlanmasının yeterli olmadığını belirtti. Ağa, III. Murad, III. Mehmed ve Valide Safiye Sultan gibi önemli şahsiyetler için güvenilir bir kaynaktı. Kendi kurduğu medrese sayesinde ilmiye sınıfının himayesinde oldu ve önemli eserler yazdırdı.
Mecmuanın Önemi
Öztürk, Gazanfer Ağa Mecmuası'nın 16. yüzyıldaki harem ağaları için kaleme alınmış tek şiir derlemesi olduğunu.” belirtti. Mecmua, Osmanlı edebiyatı ve saray tarihi açısından büyük bir değer taşımaktadır. Gazanfer Ağa'nın kültürel ve edebi himayesine dair daha önce derli toplu bir değerlendirme yoktu; bu eser, onun edebi gücünü ve etkisini açığa çıkarmaktadır.
Öztürk, kitabında Gazanfer Ağa tarafından telif edilen eserlerin listesini de sundu. Bu kapsamda 19 eserden oluşan liste, onun yazdırdığı kitapların derli toplu bir şekilde ele alındığı tek kaynak olarak öne çıkıyor. Ayrıca, Gazanfer Ağa’nın yaptırdığı mimari eserler hakkında bilgiler içeren mecmua, onun görkemli kütüphane ve kriz dönemlerini anlama konusundaki değerini pekiştirmektedir.
Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Uğur Öztürk tarafından III. Mehmed'in kapı ağalarından Venedik asıllı Gazanfer Ağa için yazılmış şiirler gün yüzüne çıkarıldı. Öztürk, "Osmanlı Sarayının Mahremi: Kapı Ağası Gazanfer Ağa İçin Yazılmış Şiirler Mecmuası" başlıklı çalışmasına dair AA muhabirine açıklamalarda bulundu.
