Fransız dergisi itiraf etti: Cezayir sömürgeciliği “devlet suçu” ilan etti, Erdoğan kazandı

Cezayir Parlamentosu, 24 Aralık 2025’te aldığı kararla Fransa’nın 1830-1962 yılları arasındaki sömürge dönemini resmen “devlet suçu” ilan eden yasayı oy birliğiyle kabul etti. Karar, yalnızca Cezayir tarihinde değil, Fransa-Cezayir ilişkilerinde de yeni bir dönemin kapısını araladı.

CEZAYİR TARİHİ HESAPLAŞMAYI BAŞLATTI

Kabul edilen yasa; sömürge döneminde işlenen insanlık suçlarının tanınmasını, Fransa’nın resmi özür dilemesini, tazminat ödemesini ve yağmalanan kültürel mirasın Cezayir’e iadesini öngörüyor. Metinde, Sahra Çölü’nde yapılan nükleer denemelerden sivillere yönelik katliamlara, zorla tehcirden yasaklı silah kullanımına kadar 30’dan fazla suç tek tek sıralanıyor.

LE POINT: “ERDOĞAN KAZANDI”

Fransa’nın önde gelen dergilerinden Le Point, Cezayir’in bu kararını çarpıcı bir başlıkla değerlendirdi:

“Cumhurbaşkanı Erdoğan kazandı.”

Dergi analizinde, yasanın yalnızca geçmişle yüzleşme anlamına gelmediği, Türkiye’nin son yıllarda Afrika ve Mağrip bölgesinde artan siyasi, ekonomik ve kültürel etkisinin bu süreci hızlandırdığı vurgulandı.

SADECE TARİH DEĞİL, GÜÇ MÜCADELESİ

Le Point’e göre Ankara’nın sömürgecilik karşıtı söylemi ve Cezayir ile geliştirilen stratejik ortaklık, Fransa’nın bölgede yıllardır süren nüfuzunu dengeledi. Türkiye’nin “mağdurların sesi” olarak öne çıkması, Paris’in geleneksel etki alanlarını daralttı.

PARİS SIKIŞTI, DENGELER DEĞİŞİYOR

Analizde, Cezayir’in Fransa’dan özür ve tazminat talep etmesinin Paris yönetimini diplomatik açıdan köşeye sıkıştırdığına dikkat çekildi. Fransa’nın Afrika’daki tarihsel üstünlüğünün sorgulanmaya başlandığı, bölgesel dengelerin ise hızla değiştiği ifade edildi.

SÖMÜRGECİLİĞİ ÖVENE AĞIR CEZA

Yeni yasayla birlikte Fransız sömürgeciliğini öven, meşrulaştıran ya da propaganda yapan yazı, konuşma ve yayınlara ağır cezalar getirilmesi öngörülüyor. Cezayir yönetimi, bu adımla yalnızca geçmişin hesabını sormayı değil, aynı zamanda tarihi çarpıtma girişimlerinin de önüne geçmeyi hedefliyor.

130 YILLIK KANLI TARİH

Fransa’nın 1830’da başlayan Cezayir işgali yaklaşık 130 yıl sürdü. 1 Kasım 1954’te başlayan bağımsızlık mücadelesi sırasında yaklaşık 1,5 milyon Cezayirli yaşamını yitirdi. İnsan hakları kuruluşları ise gerçek sayının çok daha yüksek olduğunu belirtiyor.

FRANSA HALA RESMİ OLARAK TANIMIYOR

Tüm bu gelişmelere rağmen Fransa, Cezayir’de işlenen sömürge suçlarını bugüne kadar resmi olarak tanımış değil. Cezayir’de ise her yıl 18 Şubat, Fransız sömürgeciliğine karşı hayatını kaybedenler için Ulusal Şehit Günü olarak anılıyor.