14 Şubat’ın Kökeni ve Tarihi

Sevgililer Günü Nasıl Çıktı, Nasıl Bugüne Geldi?

14 Şubat’ın kökeni Roma dönemine uzanan tartışmalı anlatılardan, Orta Çağ şiirlerine ve 19. yüzyılın kart-kutu çikolata kültürüne kadar uzanıyor. Peki Sevgililer Günü nasıl doğdu, nasıl bugünkü halini aldı?

1) Başlangıç: “Aziz Valentin” mi, birden fazla “Valentin” mi?

Sevgililer Günü’nün en bilinen hikâyesi, Aziz Valentine (Valentinus) isimli bir Hristiyan din adamına dayanıyor. Ancak tarihçiler ve kilise kaynakları, erken dönem kayıtlarında 14 Şubat’ta anılan birden fazla Valentine olabileceğini; bunların kimliklerinin zamanla birbirine karıştığını belirtiyor. 

Bu yüzden “Sevgililer Günü kesin olarak şu olaydan çıktı” demek zor: Valentine figürü tarihsel bir kişiliğe dayanıyor ama etrafındaki anlatıların bir kısmı efsaneleşmiş durumda. 

2) Lupercalia bağlantısı: Gerçek mi, şehir efsanesi mi?

Sık duyulan iddia şu: Sevgililer Günü, Roma’daki Lupercalia adlı şubat ortası festivaliyle bağlantılı ve “yerine geçirilmiş” olabilir. Bu iddia yıllardır dolaşsa da modern tarih çalışmaları ve bazı araştırmacı yorumları, Lupercalia ile romantik eşleştirme/kurayla çift bulma gibi hikâyeler için sağlam kanıt olmadığını söylüyor; “tarihsel bağ kesin” demek zor.   

3) Romantizme dönüşüm: Asıl kırılma Orta Çağ’da

Bugünkü “aşk ve romantizm” vurgusu, Sevgililer Günü’nün en net şekilde Orta Çağ’da güç kazanıyor. Britannica’nın da işaret ettiği gibi, günün romantik aşkla bağ kurması özellikle 14. yüzyıla doğru belirginleşiyor. 

Bu dönemde “courtly love” (saray aşkı) edebiyatı ve şiir geleneği, 14 Şubat’ı aşk temasıyla daha görünür bir şekilde eşleştiriyor. 

4) “Kart” çağı ve ticarileşme: 19. yüzyıl → 20. yüzyıl

Sevgililer Günü’nün modern popüler kültürde büyümesi, kart/tebrik kartı geleneği ve endüstriyel üretimle hızlanıyor. Büyük markalar tarafında da 1900’lerin başında kartların yaygınlaştığı; örneğin Hallmark’ın kurucusu J.C. Hall’un 1910’larda bu alanda ürünler sattığı ve 1916’da Sevgililer Günü kartlarının mağazalara girdiği aktarılıyor. 

Bu süreç, günün “çiçek-çikolata-hediye” üçgeniyle daha tüketim odaklı bir hale gelmesinin yolunu açıyor.

5) Bugün: Küresel bir kültür, yerel yorumlar

Günümüzde Sevgililer Günü; çiçek, çikolata, kart ve çeşitli etkinliklerle küresel bir ritüele dönüştü. Bazı ülkelerde “aşk günü”, bazı yerlerde daha çok “hediyeleşme günü” gibi yorumlanıyor; yerel kültürler içinde farklılaşıyor.