Uzmanlar: İsrail, Soykırım İddialarını Çürütmekte Zorlanabilir
Uluslararası Adalet Divanı (UAD) önünde, Güney Afrika'nın İsrail aleyhine açtığı soykırım davasında, İsrail’in 12 Mart’ta cevap dilekçesini sunması bekleniyor. Uzmanlar, İsrail’in “Gazze’de soykırım işlediği” yönündeki iddiaları çürütmesinin güç olacağını öngörüyor.
Güney Afrika, 7 Ekim 2023’ten itibaren İsrail’in Gazze’deki eylemlerinin 1948 tarihli BM Soykırımın Önlenmesi ve Cezalandırılması Sözleşmesi’ni ihlal ettiği iddiasıyla Uluslararası Adalet Divanı’na (UAD) başvurdu. İsrail’in 12 Mart’ta cevap dilekçesini sunması beklenirken, uzmanlar mevcut soykırım delillerinin çürütülmesinin zor olacağını öngörüyor.
ABD Ohio Devlet Üniversitesi emekli profesörü John Quigley ve Northeastern Üniversitesi’nden Profesör Zinaida Miller, AA muhabirine İsrail’in dilekçesinin içeriği ve davanın seyrini değerlendirdi. Quigley, İsrail’in cevap dilekçesinde soykırım kastı üzerinde yoğunlaşacağını ancak mahkemeyi ikna etmesinin zor olduğunu belirtti. Quigley, “Soykırım kastı için, sonucun gerçekleşeceğini anlayarak hareket etmek suçun oluşması için yeterlidir” dedi.
İsrail hükümeti ve ordusundan gelen açıklamalar göz önünde bulundurulduğunda, UAD’nin soykırımı tespit etmekte zorlanmayacağını vurgulayan Quigley, mahkemenin Güney Afrika’nın sunduğu kanıtları yeterli bulacağını ifade etti.
İsrail’in yargı yetkisine ilişkin ön itirazda bulunmamasını “oldukça tuhaf” olarak niteleyen Quigley, bunun birkaç nedeni olabileceğini söyledi. Ön itiraz sürecinin davayı uzatacağını ve İsrail’in davanın hızlı sonuçlanmasını istediğini belirtti. Ayrıca İsrail’in geçerli bir itirazı bulunmadığını ve davanın çabuk bitirilmesini tercih etmiş olabileceğini ekledi.
Divanda yargıç yapısında değişiklikler olduğuna dikkat çeken Quigley, bunun davanın sonucuna önemli bir etkisi olmayacağını kaydetti. Mahkemenin, Soykırım Sözleşmesi’nin 2. madde (c) bendi kapsamında Gazze’deki eylemleri değerlendireceğini belirtti. Son iki yılda gerçekleşen ölümler ve yıkımların mahkeme için ikna edici olacağını söyledi.
Profesör Miller ise İsrail’in ara sıra insani yardım ve sınır açma girişimlerinin soykırım iddialarını çürütmeye yetmeyeceğini belirtti. Miller, UAD’nin kararına bakılmaksızın uluslararası hukuk ve insan hakları topluluklarının İsrail’in Gazze’deki eylemlerinin soykırım teşkil ettiği konusunda geniş bir konsensüse sahip olduğunu söyledi.
Güney Afrika, 29 Aralık 2023’te İsrail aleyhine UAD’de dava açtı. Divan, Gazze’de durumun aciliyetine istinaden üç defa ihtiyati tedbir kararı verdi; İsrail’in, Soykırım Sözleşmesi’nin 2. maddesindeki fiilleri engelleyecek önlemleri almasını ve temel hizmetleri, insani yardımı sağlamak için gerekli adımları atmasını hükmetti.
Güney Afrika, 28 Ekim 2024’te esasa ilişkin 750 sayfalık dilekçe ve 4 bin sayfalık destekleyici belgeleri Divan’a sundu. İsrail’in cevap dilekçesini sunma tarihi, talebi üzerine önce 12 Ocak 2026’ya, ardından 12 Mart 2026’ya ertelendi.
Kaynak: Aa