Trump’tan İran açıklaması: “Anlaşma istiyorlar, nükleer silahı engelledik”

ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray’da emeklilik planlarına erişimi kolaylaştıran bir başkanlık kararnamesinin imza töreni sonrasında gazetecilerin sorularını yanıtladı. Gündemin ana başlıklarından biri İran olurken Trump, hem ekonomik durum hem de askeri gelişmelere ilişkin dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.

Trump, ABD ekonomisinin İran’la yaşanan gerilime rağmen güçlü seyrini sürdürdüğünü savunarak, yaşananları “savaş” olarak nitelendirmediğini, bunun daha çok “askeri bir operasyon” olarak görülmesi gerektiğini ifade etti. Ülke ekonomisinin bu süreçten etkilenmediğini söyleyen Trump, piyasaların güçlü olduğunu ve borsanın rekor seviyelere ulaştığını iddia etti.

İran’la ilgili değerlendirmelerinde ise Trump, Tahran yönetiminin bir anlaşma yapmak istediğini öne sürdü. “İran bir anlaşma yapmak için can atıyor” ifadelerini kullanan Trump, ayrıntılara girmek istemediğini ancak İran’ın nükleer silah sahibi olmasına kesinlikle izin verilemeyeceğini vurguladı.

İran’a yönelik askeri operasyonlara da değinen Trump, insansız hava aracı üretim tesislerinin yaklaşık yüzde 82’sinin, füze üretim tesislerinin ise yaklaşık yüzde 90’ının imha edildiğini ileri sürdü. Ayrıca birçok füzenin etkisiz hale getirildiğini söyleyen Trump, İran’ın elindeki kapasitenin büyük ölçüde zayıflatıldığını iddia etti. Bazı silahların kullanıldığını ancak ABD’nin daha fazlasını imha ettiğini belirten Trump, sahadaki durumun “dikkat çekici” olduğunu ifade etti.

Trump, İran’ı “bazılarının savaş olarak adlandırabileceği bir durumun içinde” olarak tanımlarken, ülkenin ciddi kayıplar verdiğini savundu. İran’ın liderlik yapısının da büyük ölçüde çöktüğünü iddia eden Trump, “birinci kademe liderlerin gittiğini, ikinci kademenin de ortadan kalktığını” öne sürdü. Şu anda daha alt düzey isimlerle muhatap olunduğunu söyleyen Trump, gelişmelerin seyrinin yakından takip edildiğini belirtti.

İran ekonomisine ilişkin de değerlendirmelerde bulunan Trump, ülkenin ağır bir ekonomik baskı altında olduğunu ifade etti. Petrol gelirlerinin azaldığını, ekonomik yapının zayıfladığını ve genel durumun kötüye gittiğini savunan Trump, “ekonomileri çöküyor” dedi. Bu sürecin devam etmesi halinde İran’ın daha büyük sorunlarla karşılaşacağını dile getirdi.

Görüşmelere ilişkin soruları da yanıtlayan Trump, İran ile müzakerelerde tıkanma olup olmadığına dair soruya net bir yanıt vermekten kaçınırken, İran’ın anlaşma isteğinin sürdüğünü ancak ülkede net bir liderlik yapısının olmamasının süreci zorlaştırdığını söyledi.

Yakıt fiyatlarıyla ilgili bir soruya geçiş yaparken konuya hızlı bir dönüş yapan Trump, İran meselesinin çözülmesi halinde enerji piyasalarının da rahatlayacağını ve fiyatların düşeceğini savundu. Nükleer silah konusunun küresel güvenlik açısından kritik olduğunu belirten Trump, böyle bir kapasitenin ortaya çıkmasının dünya düzenini kökten değiştireceğini ifade etti.

Trump ayrıca Avrupa ülkeleri ve NATO müttefiklerine yönelik eleştirilerde bulundu. Almanya, İspanya ve İtalya’yı hedef alan açıklamalar yapan Trump, bazı ülkelerin ABD’ye yeterince destek vermediğini söyledi. İspanya ve İtalya’dan asker çekme ihtimalini değerlendirebileceğini belirten Trump, bu ülkelerin yeterli katkı sağlamadığını öne sürdü.

NATO üzerinden de değerlendirmelerde bulunan Trump, ABD’nin Avrupa’ya Ukrayna konusunda büyük destek verdiğini ancak Avrupa ülkelerinin benzer bir karşılık vermediğini iddia etti. Ukrayna krizinin Avrupa’nın daha doğrudan sorunu olduğunu savunan Trump, ABD’nin uzak mesafesine rağmen sürece müdahil olduğunu hatırlattı.

Avrupa’nın İran meselesinde de yeterli destek göstermediğini söyleyen Trump, özellikle Hürmüz Boğazı gibi stratejik alanlardan Avrupa’nın faydalandığını ancak ABD’nin benzer bir ihtiyaç duymadığını ifade etti. Buna rağmen Avrupa ülkelerinin ABD’ye yeterince destek vermediğini savundu.

Almanya Başbakanı Friedrich Merz’in eleştirilerine de değinen Trump, Merz ile yaptığı bir konuşmayı örnek göstererek İran’ın nükleer silah sahibi olmasının kabul edilemez olduğunu karşılıklı olarak teyit ettiklerini söyledi. Bu nedenle eleştirilerin temelsiz olduğunu savundu.

ABD basınını da eleştiren Trump, medyanın İran’daki durumu yanlış yansıttığını iddia etti. Savaşın İran lehine ilerlediği yönündeki haberleri “gerçek dışı” olarak nitelendiren Trump, sahadaki durumun tam tersi olduğunu öne sürdü. İran’ın ciddi askeri ve stratejik kayıplar verdiğini tekrar eden Trump, hava savunma sistemlerinin büyük ölçüde devre dışı kaldığını iddia etti.

Ayrıca Orta Doğu’dan bir ülkenin kendisini arayarak İran’a yönelik saldırıların durdurulmasını istediğini aktaran Trump, İran’ın zaten ağır kayıplar verdiğini söyledi.

Son olarak İran’ın nükleer materyaline ilişkin konuşan Trump, bu materyalin ele geçirilmesinin veya kontrol altına alınmasının önemine dikkat çekti. “Nükleer toz” olarak ifade ettiği materyalin derin bölgelerde bulunduğunu söyleyen Trump, bunun çıkarılması için teknik ekipman gerektiğini ancak bu sürecin mutlaka tamamlanacağını ifade etti. İran’ın nükleer kapasitesinin tamamen ortadan kaldırılması gerektiğini vurguladı.