Trabzon'un Ortahisar ilçesinde geçen hafta yaşanan istinat duvarı çökme vakası, il genelindeki diğer büyük ölçekli taş istinat duvarlarının güvenliği konusunda endişelere yol açtı. TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası (İMO) Trabzon Şubesi, bu kapsamda il genelinde tüm istinat duvarlarının detaylı bir şekilde incelenmesi çağrısında bulundu.
21 Haziran tarihinde Ortahisar ilçesine bağlı Karşıyaka Mahallesi'nde meydana gelen olayla ilgili hazırlanan teknik değerlendirmenin kamuoyuyla paylaşılması önemli bulgular ortaya koydu. Yapının yaklaşık 12 metre yüksekliğindeki taş istinat duvarının çökmesine yol açan nedenler arasında, malzeme kalitesi, drenaj sistemi, proje hataları ve denetim eksiklikleri gibi yetiştiricilik kusurları olduğu öne sürüldü.
İMO Trabzon Şube Başkanı Mustafa Tiryaki, olay sırasında can kaybı veya yaralanmanın yaşanmamış olmasının en büyük teselli olduğunu ifade ederek, yaşanan durumun benzer yapıların güvenliğini sorgulattığını belirtti. İlk incelemelerde, düşmenin yalnızca yüzeysel hasardan kaynaklanmadığı, yapının taşıyıcı sistemini etkileyen ciddi mühendislik problemlerine dayanarak gerçekleştiği tespit edildi.
Açıklamada, taş blokları arasındaki çimento harcının yeterli mukavemet sağlayamadığı belirtilerek, kullanılan harcın zamanla dayanımını kaybetmesi nedeniyle taşların birbirleriyle uyumlu hareket edemediği vurgulandı. Bunun, yapının taşıma kapasitesini ciddi anlamda azalttığı kaydedildi.
Mustafa Tiryaki, göçmenin en önemli nedenlerinin başında drenaj sisteminin yetersizliğinin geldiğine dikkat çekti. Trabzon gibi yıl boyunca yoğun yağış alan bir bölgede, istinat duvarlarının arkasında biriken suyun kontrollü şekilde tahliye edilmesi gerektiğini söyleyen Tiryaki, 'barbakan' adı verilen tahliye deliklerinin işlevselliğini kaybetmesinin nedeninin yanlış dolgu malzemesi kullanılması olduğunu ifade etti.
İMO Trabzon Şubesi'nin raporunda, yalnızca malzeme ve drenaj değil, yapının geometrik tasarımı ile ilgili de önemli tespitlerde bulunuldu. Yaklaşık 12 metre yüksekliğindeki bir taş istinat duvarının, geoteknik mühendisliği esaslarına göre daha geniş bir temel oturumuna sahip olması gerektiği ifade edildi.
Mevcut duvarın kesit boyutlarının gerekli asgari mühendislik kriterlerini karşılamadığı belirtildi. Arazi incelemeleri sonucunda, bu yükseklikteki taş istinat duvarının kesitinin gereken asgari geometrik boyutların çok gerisinde kaldığı anlaşılmıştır. Bu durum, yapıya gelen aktif toprak basıncını yeterince karşılayabilmesi için elzem olan taşıma kapasitesinin kritik seviyelere ulaşmasına neden olmuştur.
Tiryaki, şantiye aşamasında teknik denetim mekanizmasının yetersiz kaldığını belirterek, 'İlgili idarelerin durumu acilen tespit etmesi ve yüksek riskli bölgelerde mühendislik faaliyetlerini titizlikle yürütmesi gerekmektedir. Mühendislik standartlarından uzak, denetimsiz ve kalitesiz malzeme ile inşa edilen yapılar, şehirlerimiz ve vatandaşlarımız için açık bir tehdit oluşturacaktır.' dedi.
Sonuç olarak, taş istinat duvarlarının güvenle hizmet verebilmesi için doğru mühendislik hesaplarına, uygun malzeme seçimine ve sıkı şantiye denetimine ihtiyaç vardır. Bu tür yapısal risklerin önüne geçilebilmesi için, bölgemizdeki tüm taş istinat yapılarının derhal kamusal bir denetimden geçirilmesi ve denetim mekanizmalarının istisnasız uygulanması gerektiği vurgulandı.
TRABZON’UN ORTAHİSAR İLÇESİNDE GEÇTİĞİMİZ HAFTA SONU YAŞANAN İSTİNAT DUVARI ÇÖKME VAKASININ BENZERLERİNİN İL GENELİNDEKİ DİĞER BÜYÜK ÖLÇEKLİ TAŞ İSTİNAT DUVARLARINDA DA YAŞANABİLECEĞİ BELİRTİLEREK TÜM İSTİNAT DUVARLARININ İNCELENMESİ ÇAĞRISINDA BULUNULDU.