Hatay ve Göcek Açıklarında İspermeçet Balinası Gözlemleri: Uzmanlar Nedenini Açıklıyor
Hatay ve Göcek açıklarında son günlerde görülen ispermeçet balinası (Physeter macrocephalus) kayıtları, Akdeniz’deki ekosistem dinamiklerini yeniden gündeme taşıdı. Uzmanlara göre bu gözlemler, bölgenin besin yapısı ve derin deniz topografyasıyla doğrudan ilişkili.
Akdeniz genelinde sınırlı ve parçalı bir dağılım gösteren ispermeçet balinalarının özellikle Batı Akdeniz’de daha yoğun görülmesi, bilimsel olarak uzun süredir bilinen bir durum. Uzmanlar, Batı Akdeniz’in daha yüksek biyolojik üretkenliğe sahip olması nedeniyle bu tür büyük deniz memelileri için daha uygun bir beslenme alanı oluşturduğunu belirtiyor.
Doğu Akdeniz ise daha oligotrofik (besince fakir) yapısı nedeniyle daha düşük plankton ve kalamar yoğunluğuna sahip. Bu durum, besin zincirinin üst basamaklarını da doğrudan etkileyerek ispermeçet balinalarının dağılımını sınırlıyor.
Uzman Görüşü: Mert Gökalp
Konuya ilişkin değerlendirmede bulunan uzman Mert Gökalp, Akdeniz’in kuzey ve güney havzaları arasındaki farkın belirleyici olduğunu vurguluyor:
“Batı Akdeniz, Atlantik kökenli besince zengin su kütlelerinin etkisi altında olduğu için plankton ve kalamar yoğunluğu daha yüksektir. İspermeçetler de özellikle derin deniz kalamarlarının bulunduğu bu alanlarda yoğunlaşır. Doğu Akdeniz’de ise besin zinciri daha zayıf olduğu için tür yoğunluğu doğal olarak daha düşüktür.”
Gökalp ayrıca, Doğu Akdeniz’de bu türün tamamen yok olmadığını, yalnızca daha seyrek gözlemlendiğini de belirtiyor.
Bilimsel Arka Plan
İspermeçet balinaları genellikle 1.000 ila 3.000 metre derinliğe inen denizaltı kanyonları ve çukurları takip ederek besleniyor. Bu nedenle Baleaer Havzası, Ligurya Denizi ve Yunanistan açıklarındaki Helen Çukuru gibi bölgeler tür için kritik yaşam alanları arasında yer alıyor.
Uzmanlara göre Türkiye’nin güney ve güneybatı kıyılarında görülen bireyler, bu türün Akdeniz genelindeki doğal dolaşım alanının bir parçası.